Son yıllarda derinlemesine büyüyen pedagoji biliminde, ismine daha önce hiç rastlanmamış birtakım yeni tanımlamalarla karşılaşılıyor.
Bunlardan biri de "ilgisiz çocuk sendromu"dur. Ülkemizde çocuk psikolojisi ile ilgilenen birtakım uzmanlar tarafından "bakıcı kadın sendromu" olarak da adlandırılan bu sendromu taşıyan çocukların bulguları "otistik çocuk"larda görülen davranış sapmaları ile hemen hemen aynı özellikler göstermektedir.
Ancak tedavide izlenilen yöntemler birbirinden ayrıdır. İlgisiz çocuk sendromu, insan yaşamında en hızlı gelişimlerin yaşandığı ilk dört yaş döneminde, çocuk ile sosyal çevre arasında sözel ve duygusal iletişimin sağlıklı yürümemesi sonucunda oluşan bir bozukluktur.
Özellikle çalışan annelerin, çocuk gelişimi konusunda yeterli donanımlara sahip olmayan bakıcı kadınlara emanet ettikleri çocuklarda sıklıkla görülen bu sendromu taşıyan çocuklar; hırçın, içe kapanık, konuşmayı çok sevmeyen, muhatabı ile göz teması kuramayan özellikleri ile dikkat çekerler.
Ancak burada hemen belirtmekte fayda var ki, ilgisiz çocuk sendromu, sadece bakıcılara emanet edilen çocuklarda değil, annesi bizzat yanında olduğu halde çocukla yeterli duygusal ve sözel iletişim kurulamadığı zaman da görülmektedir.
Böylesi bir sendroma yakalanan çocukların ortak özelliği aşırı derecede televizyon izleyicisi olmalarıdır. Yapılan araştırmalarda, bu tür çocukların gelişim sürecinin adım adım takip edilmediği, gelişimi destekleyici faaliyetlerin yapılmadığı, aksine çocuğun tıpkı bir zihin ölümüne terk edilmesi gibi gündelik yaşantıda oyalanması için televizyonla baş başa bırakıldığı görülmektedir.
Dil gelişiminin taklit ile gelişen bir beceri olduğu ve ilk iki yaş içinde çocukların konuşmaya başlayabilecek kabiliyetleri olduğu dikkate alınırsa eğer, bu dönemin televizyon karşısında geçirilmiş olması çocukta dil gelişimi geriliği olarak ortaya çıkmaktadır.
Örneğin, sözel iletişim kurma becerisi elde edemeyen çocuk, muhatabı ile göz teması kurabilme yeteneğinde de eksik kalmaktadır. Göz teması ise duygusal iletişimin en önemli unsurudur. Duygusal iletişimde de gelişme sağlayamayan çocuk genelde içe kapanmayı tercih etmekte, "asosyal" bir yaşantıya yönelme eğilimine girmektedir.
Ne yapılmalı?
Çocuğunuzun ilgisiz çocuk sendromu (bakıcı kadın sendromu) taşımasını istemiyorsanız, onunla bol bol konuşun... Sıkıntıdan patlasanız da onu dinleyin... Duygusal ve sözel iletişim kurma becerilerinizi gözden geçirin ve geliştirin. Çocuğunuzun zihinsel gelişim sürecini iyi takip edin, gerekirse bu konuda uzman desteği alın.
Eğer anne ve baba olarak çalışıyorsanız ve çocuğunuzu bir bakıcıya emanet edecekseniz, bakıcının çok becerikli olmasından daha çok, çocuk gelişimi konusunda bilgi sahibi olmasına bakın. Çocuğunuzu özellikle ilk dört yaşta televizyon, bilgisayar ve teknolojik oyun gereçleri ile tanıştırmayın. Her ne sebeple olursa olsun, çocuğunuzun bu döneminde duygusal, psikolojik ve fiziksel şiddet ve ceza uygulamayın.
ZAMAN
Televizyonun bakıcı olarak kullanılmaması gerektiğini belirten Yrd. Doç. Dr. Didem Öztop, “Çünkü, bebeklikte başlayan bu süreç daha sonra alışkanlık halini alıyor” dedi.
(http://www.ntvmsnbc.com/news/297933.jpg)
Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Başkanı Yrd. Doç. Dr. Didem Öztop, çocukların şiddetin en basit haliyle çizgi filmlerde karşılaştıklarını söyledi.
Televizyon ve internetin, çocukların “tüketim toplumu bireyi” olmaları üzerinde etkileri olduğunu belirten Öztop, şöyle konuştu:
“Şiddet eğilimlerine, okuma, düşünme ve başarıya etkisi, kültürel yabancılaşmaya etkisi var. Çocuk televizyonda veya internette gördüğü başka toplumların kültürlerini, değerlerini kendine model olarak almaya başlıyor ve bu biçimde davranıyor. Din gelişimi üzerinde etkisi var. Ayrıca, televizyon kanallarında ve internette çocukların ergenlik yaşının daha öne kaymasına neden olabilecek cinsel içerikli yayınlar var.”
Öztop, çocukların günde 2 saatten fazla televizyon seyretmesinin doğru olmadığını, televizyonun yerini dolduracak çeşitli etkinlikler yapılması gerektiğini kaydetti.
Televizyon programlarının seçiminde Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) ve psikologlar tarafından tespit edilen akıllı işaretlere dikkat edilmesini öneren Öztop,
“Çocuğuna ‘televizyon seyretme’ diyen anne ve babanın, kendi televizyon izleme sürelerini de kısıtlaması gerekiyor. Siz kitap okumaz ve televizyon izlemeye devam ederseniz çocuk sizi model olarak gördüğü için doğrunun bu olduğunu sanacaktır. Çocuğunuzun kitap okumasını istiyorsanız sizin de okumanız gerekiyor” dedi.
Öztop, artık evlerde birden fazla televizyon bulunduğuna dikkati çekerek, “Herkesin odasında televizyon var. Herkes odasına çekilip kendi sevdiği programları izliyor. Çocukların odasına bile televizyon konuluyor. Bu hiç uygun bir durum değil. Televizyonu bakıcı gibi kullanmamak gerekiyor. Çünkü, bebeklikte başlayan bu süreç daha sonra alışkanlık halini alıyor” diye konuştu.
Ailelerin çocuklarının izlemesini istemediği programları yasaklamalarının doğru olmadığını kaydeden Öztop, şunları söyledi:
“Çocuk istediği diziyi izleyemeyince ‘arkadaşlarım izliyor, onlar konuşurken ben konuşamadım, dışlandım’ diyor. Böyle olunca da kendisini kötü hissediyor. Ailelerin bu tür dizileri yaşam tarzları, inanç sistemleri, toplumsal değerleriyle televizyon dünyası arasında farkı öğrenmelerine yardımcı olmak için çocuklarıyla birlikte izlemelerini öneriyoruz. Beğenmediğimiz, rahatsız eden programları mutlaka RTÜK’e şikayet etmeliyiz.”
NTVMSNBC