Üstün yetenekli çocuklar için tavsiyeler

Lika · 07 Mart 2009, 02:10:08

Üstün yetenekli çocuğu olan bir okuyucumuz gazetemiz aracılığıyla bize seslenmiş. "Çocuğum 3 yaşında Latin ve Arap alfabesini 4 yaşında ise iki alfabede de okumayı öğrendi. Şimdi okula gidiyor. Başını duvarlara vuruyor...". Okuyucumuz durumun farkında ve arayış içinde. Kendisini tebrik ediyorum. Ama nice anne baba evlatlarındaki cevherin farkında değil.

Üstün yetenek; Genel zihin, yaratıcı veya üretici düşünme, liderlik, görme ve performansa dayalı sanat yeteneği, özel akademik, harekî (motor) yetenek gibi temel alanlara ayrılır. Genetik donanımları ve çevresel uyarılmaları arasındaki etkileşim sonucunda zekâ gelişimleri diğerlerine oranla daha fazla artmış olanlar ve bu artış sonucunda hızlandırılmış ve ileri beyin fonksiyonuna sahip olanlar, üstün olarak etiketlenen bireylerdir.

Beyin gelişiminin artırılması veya engellenmesi mümkündür

Bütün bireyler kendilerine özgü kalıtımsal bir yapıyı miras alırlar ve genellikle bu yapının içerdiği beyin, zekânın gelişmesi için büyük potansiyele sahiptir. Son 20-25 yıl içinde zekânın dinamik bir özellik gösterdiği kabul edilmiştir. Çevrenin sağladığı imkânlarla, beynin gelişiminin arttırılması veya engellenmesi mümkündür.

Zekâ, akademik başarıyla sınırlandırılamaz

Zekâ kavramı bilişsel, duyuşsal, sezgisel / yaratıcı ve hareki / duyusal ifadeleri içerecek şekilde genişletilmiştir. Artık zekânın tanımı bilişsel ve akademik başarıyla sınırlandırılamayacağı için, üstün zekâlılığın tanımı da aynı şekilde genişletilmelidir. Dinamik özelliğinden ve gelişiminde hem genetik mirasın hem de çevre koşullarının öneminden dolayı, zekâ doğumdan ölüme kadar aynı kalan, değişmez bir özellik göstermez.

Üstün yetenekli çocukların özellikleri

1) Bağımsız olma özellikleri gösterirler,

2) Yüksek amaç ve ideallere sahiptirler,

3) İçten denetimlidirler,

4) Aşırı duygusal olabilirler,

5) Dünya sorunlarına aşırı duyarlı davranabilirler,

6) Mükemmeliyetçidirler,

7) Özgüvenleri yüksektir,

8) Toplumun genel ahlâkî yapısına duyarlılıkları erken yaşta ve daha yoğun olarak görülür,

9) Eşitsizliği / haksızlığı / çifte standardı fark ederler,

10) Bütün bunları önlemede etkisiz olmaları, kendilerini çaresizliğe iter, doğumlarından itibaren dikkatlerini daha uzun süre yoğunlaştırabilirler.

11) Daha meraklı olmaları, çok şey öğrenmek istemeleri nedeniyle akıllarını daha uzun süre çalıştırabilirler, kolaylıkla kavram oluştururlar,

12) Düşünceleri akıcıdır,

13) Ezberleme ve ezberlediklerini uzun süre koruyabilme yeteneğine sahiptirler,

14) Sözcük hazineleri zengindir,

15) Kendi başlarına okumayı öğrenebilirler,

16) Sayılara erken yaşlarda ilgi duyarlar,

17) Zaman kavramı erken gelişebilir, mekanik âletlere ilgi duyarlar,

18) İki işi aynı anda yapabilirler, yüksek düşünce süreçlerini çalıştırıcı şekilde bilgilerin aktarılmasından hoşlanırlar,

19) Açık uçlu öğrenme materyalini tercih ederler,

20) Başladıkları görevin bitirilmesi için kendilerine daha fazla fırsat verilmesini isterler,

Üstün yetenekli öğrenciler basit öğrenme durumlarında bile üstün öğrenme stratejileri oluşturmaktadırlar, yeni bilgininin hızlı bir şekilde sunulmasının strateji oluşturmayı ve dolayısıyla başarıyı engelleyeceği söylenebilir.

Ortalama zekâ sınırları içerisinde kalan öğrenciler kısa sürede karmaşık stratejiyi özümlemekte güçlük çekmelerine karşın üstün yetenekli öğrenciler bu stratejileri mükemmele yakın öğrenmişlerdir, serbest çalışma gibi durumlarda başarı oranları düşmüştür, strateji eğitiminden geçmiş öğrenciler kazandıkları bilginin çoğunu 1 yıl sonra bile hatırlamaktadırlar,

Parlak - Üstün çocukların karşılaştırılması

1) Yanıtları bilir-Sorular sorar.

2) İlgilidir-Aşırı meraklıdır.

3) Dikkatini yoğunlaştırır-Hem zihinsel hem de fiziksel olarak katılım gösterir.

4) İyi fikirleri vardır-Çılgın, saçma gelen düşüncelere sahiptir.

5) Çok çalışır-Etrafta dolanıp çalışmaz gibi görünürken sınavlarda başarılıdır.

6) Soruları yanıtlar-Ayrıntıları dikkate alarak tartışır, zenginleştirir.

7) Üst grubu oluşturur-Grubun ötesindedir.

8) İlgiyle dinler-Kuvvetli duygu ve düşünceler sergiler.

9) Kolaylıkla öğrenir-Zaten biliyordur.

10) Tam olarak öğrenmesi için 6-8 tekrar gerektirir-Tam olarak öğrenmesi için bir iki tekrar yeterlidir.

11) Düşünceleri anlar-Soyutlamalar yapar. Yaşıtlarından hoşlanır-Yetişkinleri tercih eder.

12) Anlamı yakalar-Varsayımlar ortaya atar.

13) Ödevlerini tamamlar-Yeni projeler üretir.

14) Alıcıdır-Ateşlidir.

15) Doğru olarak tekrar eder-Yeni bir desen yaratır.

16) Okulu sever-Öğrenmeyi sever. Bilgileri emer-Bilgilerle oynar.

17) Teknikçidir-İcatçıdır. İyi ezberler-İyi tahmincidir.

18) Doğru, ardıl bir sonuçtan hoşlanır-Karmaşıklığa açlık duyar.

19) Uyanık dikkatlidir-Keskin gözlemcidir.

20) Öğrendiği kadarıyla tatmin olur-Çok fazla özeleştiri yapar.

Ne yapmalı?

Üstün zekâlı ve becerili çocukların lütfedilmesi büyük bir onurlandırma, sorumluluk yükleme, imtihan meselesidir. Allah verdiği her nimetten kullarını ayrı ayrı sorumlu tutmuş, iyiliği, doğruluğu, güzelliği, faydalıyı, adaleti kısaca hakkı hâkim kılmak için bu nimetlerden istifadeyi buyurmuştur.

Yetişmesinde anne babanın sorumlu olduğu her bir çocuk için anne babalar eğitim imkânlarını planlamalıdır. Eğer farklı yaratılmış bu çocuklara doğru rehberlik ve yönlendirme yapılamazsa bu üstün özellikler yapıcılıktan yıkıcığa doğru bir eğilim sergileyebilir. Bu kapsamda olduğu düşünülen çocuklar için 'gelişimsel değerlendirme' testleri uygulanarak sonuca göre plan yapılmalıdır. Kimi özel okullar bu öğrencileri burslu okutuyorken, kimi öğrenciler resmi bilim sanat merkezlerinde yeteneklerini geliştirmeye gayret etmektedir.

Bilim Sanat merkezleri hemen hemen tüm illerimizde bulunan sınavla öğrenci alan kurumlardır. İstanbul BİLSEM sınavına için ön kayıt yaptırmak ve sınava girebilmek için Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi ve özel ilköğretim okullarının 3. ve 4. sınıflarında eğitim görüyor olmak gerekmektedir.

Sınavın başvuru tarihleri: 16 Şubat 2009-31 Mart 2009 tarihleri arasını kapsamaktadır. http://basvuru.istanbulbilsem.k12.tr

Ömer Akgül
Milli Gazete

Sadakat islami Forum

Haberler:

Üstün yetenekli çocuklar için tavsiyeler

Lika