Gönderen Konu: Yâ ResûlAllah! Çi bâşed çün seg-i Ashab-ı Kehf?  (Okunma sayısı 9479 defa)

0 Üye ve 4 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı Mücteba

  • Moderatör
  • popüler yazar
  • *****
  • İleti: 9220
  • "En büyük keramet, istikâmet üzere olmaktır..."


یا رسول الله چه باشد چون سگ اصحاب کهف
دخل جنت شوم در زمرۀ اصحاب تو
او رود در جنت من در جهنم کی رواست
او سگ اصحاب کهف من سگ اصحاب تو

 

Yâ ResûlAllah! Çi bâşed çün seg-i Ashab-ı Kehf?
Dahil-i cennet şevem der zümre-i ashab-ı tû,
O reved der cennet, men der cehennem key revast?
O seg-i Ashab-ı Kehf, men seg-i ashab-ı tû…

Yâ ResûlAllah duydum ki: Eshâb-ı Kehf'in köpeği cennete girecekmiş!
O cennete girerken benim Cehenneme girmem Revamıdır!
O Eshâb-ı Kehf'in Köpeğiyse.. Bende senin Eshâbının köpeğiyim!!

 
[Molla Câmi Hazretleri]


Çevrimdışı Mücteba

  • Moderatör
  • popüler yazar
  • *****
  • İleti: 9220
  • "En büyük keramet, istikâmet üzere olmaktır..."
Ynt: Yâ ResûlAllah! Çi bâşed çün seg-i Ashab-ı Kehf?
« Yanıtla #1 : 24 Aralık 2015, 14:10:30 »

Çevrimdışı Mücteba

  • Moderatör
  • popüler yazar
  • *****
  • İleti: 9220
  • "En büyük keramet, istikâmet üzere olmaktır..."
Molla Câmi Hazretleri Kimdir?
« Yanıtla #2 : 24 Aralık 2015, 14:15:00 »

MOLLA CÂMİ HAZRETLERİ
    
Hirat'ta yetisen âlim ve büyük velîlerden. İsmi, Abdurrahmân bin Nizâmeddîn Ahmed, lakabı Nûreddîn'dir. Câmî ve Mevlânâ nispetleriyle meşhûr oldu. Anadolu'da MollaCâmî diye tanınmaktadır. 1414 (H.817) de İran'in Câm kasabasında doğdu. İmâm-i Muhammed Şeybânî Hazretlerinin neslindendir. Beş yasında Muhammed Pârisâ Hazretlerinin huzûruna götürülüp, teveccühe kavuştu.

Mevlânâ Abdurrahmân'ın babası Nizâmeddîn Ahmed, ilim ve takvâ sâhibi idi. Haramlardan şiddetle kaçardı. Oğlunun ilim ehli olması için Herat'daki Nizâmiyye Medresesine getirdi. O sırada Abdurrahmân Câmî henüz küçüktü, bülûg yaşına gelmemişti. Fakat medresede; zekâsı, meseleleri anlamaktaki fevkalâde kavrayışı, hocaları ve arkadaşları üzerinde büyük bir tesir bıraktı. Tahsîlinin başlangıcında, Muhtasar ve Telhîs adlı eserler üzerinde çalışırken, daha önce gelen ileri sınıftaki arkadaşları Şerh-i Miftâh ve Mutavvel isimli kitapları okuyordu.Mevlânâ Abdurrahmân, kısa zamanda kendi kitaplarını bitirip, en ileri seviyedeki arkadaşlarının okuduğu kitapları okumaya başladı. Arkadaşlarına yetişip onları geçmesi, herkesi şaşırttı. Bunun üzerine hocaları; "Semerkand, Semerkand olalıdan beri, Molla Câmî'den daha zekî ve kâbiliyetli bir kimse görmedi." demekten kendilerini alamadılar. Burada Hâce Ali Semerkandî'nin, Şihâbüddîn'in ve Mevlânâ Cüneyd-i Usûlî'nin derslerine devâm etti. Din ilimlerinden başka, fen ilimlerine ilgi duyan Molla Câmî, Uluğ Bey zamânında Bursalı Kadizâde Rûmî'nin matematik derslerine de devâm etti. Bu sırada Herat'da, meşhûr astronomi âlimi Ali Kuşçu ile görüştü. Ali Kuşçu, Molla Câmi'ye astronomi ilmine dâir güç ve zor sorular sordu. Sorulanların hepsini, en ince ayrıntılarına kadar ayrı ayrı cevaplandırdı. Ali Kuşçu, bu cevaplara hayran kaldı. Sonra Ali Kusçu'ya dönerek; "Sizin ilim hazînenizde bundan daha üstün bir nesne yok mudur?" diyerek latîfe etti. Ali Kusçu ise; "Molla Câmî ile karsılaştıktan sonra, ondaki bilgilerin normal yol ile elde edilen bilgilerden olmadığını ve bunların Allahü teâlânın ona bir ihsânı olduğunu anladım." demekten kendini alamadı.

Mevlânâ Abdurrahmân Câmî, kısa zamanda aklî ve naklî ilimleri öğrendi. Hattâ, Herat'ta meşhûr beş âlimden birisi oldu.

Herat'ta Sâdüddîn-i Kasgârî Hazretleri, her gün câmi kapisinin önünde, namazdan önce ve sonra talebeleriyle sohbet ederdi. Molla Câmî'nin de yolu, oradan geçerdi. Sâdüddîn-i Kasgârî ne zaman Molla Câmî'yi görse; "Bu gençte görülmemiş bir kâbiliyet var. Onun hâline âşık oldum. Bu gencin, bu istidâdını boşa kullanmaması için onu yetiştirmeliyiz. Fakat bunu kendisinin talep etmesi lâzım" buyururdu. Molla Câmî, bir gün rüyâsinda Sâdüddîn-i Kasgârî Hazretlerini gördü. Molla Câmî'ye; "Öyle bir sevgiyle bağlan ki, bırakmak mümkün olmasın." buyurdu. Bu rüyâ, Abdurrahmân Câmî'ye pek fazla tesir etti. O anda Horasan'da idi. O gün hemen yola çıkıp, Herat'a geldi ve Sâdüddîn-i Kasgârî'nin huzûruna girdi. Onun sohbeti ile şereflendi. Bu sohbette, kalbinde pek çok değişikliklere şâhid oldu. Sâdüddîn-i Kasgârî'nin bâzı kerâmetlerini görünce, ona bağlılığı daha da arttı. Zâhirî ilimlerin yanı sıra, bâtinî ilimlerde de yükselmek için, Sâdüddîn hazretlerine canla basla hizmet etmeye, onun teveccühlerine kavusup, fevkalâde olgunluklara sâhib olmaya başladı. Sâdüddîn-i Kasgârî, Molla Câmî'nin ilk geldigi gün; "Rabbimize hamdolsun ki, Mevlânâ Abdurrahmân gibi bir şâhin tuzağımıza düşmüştür. Artık bunu yetiştirmek, zâyi etmemek lâzımdır." buyurdu. Artık hep onunla meşgûl olmaya başladı.

Molla Câmî'nin, Sâdüddîn-i Kasgârî'nin talebesi olduğunu işiten Muhammed Câcermî; "Beş yüz yıldan beri Horasan toprağının bir benzerini yetiştiremediği bir ilim erbâbını, Mevlânâ Sâdüddîn-i Kasgârî, bir teveccühte yolundan çevirdi ve kendi "Ahrâriyye" ismi verilen yoluna aldı." buyurdu. Mevlânâ Abdürrahîm ise; "Abdurrahmân Câmî, aklî ve naklî ilimleri bırakıp tasavvuf yoluna girene kadar, insani zâhirî ilimlerden baska hiçbir sey kemâl derecesinde olgunlaştıramaz derdim. Fakat onun tasavvufa yönelişinden sonra, bu düşüncemin yanlış olduğunu anladım." dedi.

Abdurrahmân Câmî, Sâdüddîn-i Kasgârî hazretlerinin emriyle tenhâ bir yerde halvet etmeye, nefsini terbiye için riyâzet ve mücâhede yapmaya başladı. Yâni, nefsinin isteklerini terkedip, istemediklerini yapmak için uğraştı. Vakitlerini, insanlardan uzak yerlerde Allahü teâlâyı zikretmek, namaz kılmak ve Kur'ân-ı kerîm okumakla geçirdi. Âdetâ insanlarla konuşmayı unuturcasına onlardan ayrıldı. Aylarca devâm eden bu hâlin sonunda kalb gözü açıldı ve melekler âlemini seyretmeğe daldı. Daldığı bu âlemin tecellîleri onun gözünün önünde belirdi ve her şeyden sıyrılmış olarak kendini Allahü teâlâya verdi. O zaman anlayamadığı bir arzu ile Kâbeye doğru yollara düştü. Bir müddet gittikten sonra kendine gelip; "Ben hocamdan izin almadan nereye gidiyorum? İzinsiz ve rızâsız bir iş yapılır mi? Bu benim yaptığım doğru değildir, derhâl dönmeliyim." diyerek, hocasi Sâdüddîn-i Kasgârî'nin huzûruna döndü. Bu hâdise üzerine Molla Câmî buyurdu ki: "Bu "Ahrâriyye" ismi verilen âlimler silsilesinin yoluna ilk girdiğim zamanlarda, bana nûr belirtileri görünmeye başladı. Hocamın emri üzerine bunlara iltifât etmeyip, o nûrun devamlı olmasını sağlamaya çalıştım. Şunu iyi bilmelidir ki; nûr, kesif ve kerâmetin meydana gelmesi, insanin tamâmıyla olgunlaştığına, nefsini terbiye ettiğine işâret değildir. Bunlara güvenmemelidir. Talebeye en üstün kerâmet, hocasının sohbetiyle pişmesi, onun teveccühleri altında nefsinden kurtulmasıdır."

Mevlânâ Abdurrahmân Câmî hazretleri, Sâdüddîn-i Kasgârî'nin yıllarca sohbetinde bulunarak, onun teveccühleri altında yetişti. Onun halîfesi, vekîli oldu. Hocası, 1456 (H.860) senesinde Herat'da vefât etti.

Mevlânâ Abdurrahmân Câmî, zamânindaki âlim ve evliyâ ile görüşür, onlarla sohbet ederdi. Bunlardan biri Muhammed Esed, biri Ubeydullah-i Ahrâr Hazretleridir. Ubeydullah-i Ahrâr ile dört defâ buluştular. İlk görüşmelerinde Ubeydullah-i Ahrâr'in büyüklüğünü kabûl edip, ona bağlandı.

Onun feyz ve bereketlerinden istifâde etmeye çalıştı. Ayrı oldukları zamanlarda, mektup ile haberleşirlerdi. Birbirlerini ziyâret ettiklerinde, sohbetlerinin ekserisi sükût içinde geçerdi. Fakat kalbden çok şeyler konuşurlar, dışarıdan seyredenler hiç konuşmuyor sanırlardı. Bir defâsında Molla Câmî, Taşkend'e Ubeydullah-i Ahrâr hazretlerini ziyârete gitti. Orada on beş gün kaldı. Umûmî olarak sohbetleri konuşmasız geçiyordu. Arada sırada Ubeydullah-i Ahrâr bâzı şeyler anlatıyordu. Fakat bu konuşulanları orada bulunanlar anlamıyorlardı. Bir ara Molla Câmî; "Efendim, Şeyh-i Ekber Muhyiddîn-i Arabî'nin Fütûhât'inda bâzı mevzûlarda müşkilimiz vardır. Bunların îzâhını istirhâm ediyorum." dedi. Hâce Ubeydullah emir buyurup Fütûhât kitabı getirildi. Anlaşılmayan yerler gösterildiğinde; "Okuyun, dinleyelim!" buyurdu. Kitaptaki o mevzû, tâne tâne okundu. Sonra Ubeydullah hazretleri îzâh etti, fakat bu îzâhi orada olanlar anlayamadılar. Bu îzâhın anlaşılmadığını gören Hâce Ubeydullah; "Kitabı kapatınız!" buyurdu. Kapattılar. Bir müddet sessizlik hâkim oldu. Ubeydullah-i Ahrâr Hazretleri murâkabeye vararak, başını göğsüne eğip tefekküre daldı. Sonra; "Şimdi kitabi açınız!" buyurdu. Açtılar ve okumaya başladılar. Bu defâ, okudukça yazılanlar anlaşılmaya başlandı. Daha önce niçin anlayamadıklarına hayret ettiler. Ubeydullah-i Ahrâr'in bir nazari, himmeti ve duâları bereketiyle, anlaşılmayan mevzû, bir defâ daha okununca anlaşılır hâle geldi. Nitekim Mevlânâ Abdurrahmân Câmî; "Hâce Ubeydullah-i Ahrâr öyle bir kimse idi ki, bir bakışları ile hasta kalpleri ıslâh eder, kalbi dünya düşüncelerinden o derece çabuk temizlerdi." buyurdu.

Mevlânâ Abdurrahmân Câmî, 1472 (H.877) senesinde Hicaz'a gitmek için yola çıktı. Her geçtiği şehirdeki âlimler onu karşılayarak, ziyâret edip, hayır duâsını aldılar. Bilmedikleri müşkillerini sorarak, verdiği cevaplara hayran kaldılar. Bağdât’ta Eshâb-i kirâm düşmanları ile yaptığı münâzaralarda hep gâlip geldi. Bâzı insaflı olanların tövbe etmesine sebep oldu. Uğradığı yerlerde, sultanlardan, emîrlerden ve halktan pek çok hürmet, izzet ve ikrâm gördü. Daha önce vefât etmis büyüklerin kabirlerini ziyâret etti. Medîne-i münevvereye geldiğinde, Peygamber Efendimize olan muhabbetini dile getiren kasîdeler söyledi.

Mevlânâ Abdurrahmân Câmî, Hicaz seferi esnâsında bir Arabî ile karsılaştı. Molla Câmî'nin güzel bir devesi vardı. O deve Arabî'nin hoşuna gitti. Arabî, kendi kafasına göre bir fiyat biçerek o deveyi satın almak istedi. Câmî, Arabî'nin ısrârına dayanamayarak verilen fiyata devesini sattı. Arabî, kendi yükünü yükledi ve deveyi alıp gitti. Aradan on gün kadar bir zaman geçtikten sonra, o deve çölde kum fırtınasına tutulup öldü. Arabî, Mevlânâ Câmî'ye gelip; "Bana hasta bir deveyi sattın." diyerek, küstahça sözlerde bulundu. Haddinden fazla edepsizlik etti. Molla Câmî, adama parasını geri vererek; "Deve nerede öldü?" buyurdu. O da; "Falan yerde, istersen gidip görelim." dedi. Molla Câmî, devenin öldüğü yere gitmeyi kabûl etti. Yola çikmadan evvel, yakınlarından bir kimseye buyurdu ki: "Bu Arabî'nin ölümü yaklaştı." Arabî, Mevlânâ Câmî'yi tam devenin kum fırtınasına tutulduğu yere getirince düşüp can verdi.

Hac vazîfesini yaptıktan sonra Haleb'e geldiler. Orada da bütün halk onu saygıyla karşıladı. Pek çok ikrâmlarda bulundular. Oradan Tebrîz, Horasan ve Herat'a gitti.

Molla Câmî hacdan dönünce, Hüseyin Baykara'nın kendisine tahsis ettiği bir medresede ders vermeye başladı. Arab diline ve edebiyâtına büyük ilgi duyan Câmî, bu dilde birçok eser yazmıştır. Oğlu Ziyâüddîn Yûsuf için yazdigi El-Fevâid-üz-Ziyâiyye fî Şerh-il-Kâfiye adli Arabca gramer kitabı, Müslüman Türkler arasında Molla Câmî adıyla çok tanınmıştır ve medreselerde ders kitabı olarak okutulmuştur.

Mevlânâ Abdurrahmân, Sadüddîn-i Kasgârî'nin halîfesi, vekîli oldugu hâlde, önceleri tasavvuf edeplerini başkalarına bildirmekten çekinirdi. "Hocalık yükü çok ağırdır. Bu yüke tahammül edemem." der ve bu ilmi öğrenmekte çok ısrâr edenlere yardımcı olurdu. "Tâlib çok, fakat hakîkî sâdik olanlar çok az." buyururdu.

Molla Câmî'nin sohbetinde bulunanlar, gam ve kederlerini unuturlar, neşe ve ferahlık duyarlardı.

Sultanlara, vezirlere, vâlilere ve devlet büyüklerine yazdığı mektuplarda; onlara dâimâ iyiliği, Hayri, adâleti, halka şefkatle muâmeleyi tavsiye ederdi.

Hindistan'da Timûroğulları devletinin kurucusu olan Bâbûr Şah, Molla Câmî hakkinda; "Zamânında, zâhirî ve mânevî ilimlerde onun gibisi yetişmemiş gibidir. Onun övülmeye ihtiyâcı yoktur. Ancak adını anmak, bizim için kurtuluşa vesîledir." derdi.

Mevlânâ Abdurrahmân Câmî, şöhret ve îtibâr kazanmaktan kaçardı. Halkın övmesine ve yermesine ehemmiyet vermezdi. Dâimâ namazda oturur gibi oturur; Hakka ve halka karsı hürmet göstermek yönünden böyle oturmayı tercih ederdi. Çok defâ kuru toprak üzerine otururdu. Meclisine gelenler gam ve kederlerini unuturlar, nese ve ferahlık duyarlardı. Sofrasında misâfirsiz yemek yemez, hizmetini görenlerle berâber yemek yemekten zevk alirdi. Kendi ihtiyâcindan fazlasını hayır islerine sarfeder, ilim talebelerinin ihtiyaçlarını görürdü. Herat'da ve Hiyâban şehirlerinde birer medrese, Câm şehrinde de bir câmi yaptırdı.

Mevlânâ Abdurrahmân Câmî, bir defâ okuduğu kitabi hiç unutmazdi. Onun için de bir daha bakma durumu olmazdı. Dünyâya meyletmez, âhiret hayâtına hazırlıkla meşgûl olurdu. Yatsı namazını kıldıktan sonra, bir saat kadar cemâatle sohbet ederdi. Sonra Allahü teâlânın zikri ile meşgûl olur, namaz kılar, Kur'ân-i kerîm okumakla vakitlerini değerlendirirdi. En fazla uykusu, gecenin üçte birinden az olurdu. Geri kalan zamânını ibâdet etmekle geçirirdi.Sabah namazından sonra, isrâk vaktine kadar cenâb-i Hakk'in yarattıkları hakkında tefekkür, murâkabe ederdi. Öğleye kadar eser yazma, kitap mütâlaası üzerinde durur, öğleden sonra talebeleriyle meşgûl olurdu.



Molla Câmî, Ehl-i Beyt'e ve Eshâb-i kirâma âşık idi. Onlara kötü gözle bakanlara, uygun olmayan sözler sarf edenlere derhâl cevaplarını verir ve sustururdu. Bu sebeple Eshâb-i kirâm düşmanlarıyla hiç uyuşamadı ve onların dâimâ tenkitlerine mâruz kaldı. Silsilet-üz-Zeheb ismindeki kitabında, îtikâdnâme baslığı ile Ehl-i sünnet îtikâdini, otuz bahiste ve çok güzel bir üslûp ile anlattı.

Molla Câmî, dîvânında, Türk hâkâni Fâtih Sultan Mehmed Hâna hitâben, onu övücü siirler yazdı. Ayrıca onun oğlu Sultan Bâyezîd'i medheden kasîdeleri de bulunmaktadır. Fâtih için söylediği kasîdelerden bâzılarının Türkçeye tercümeleri şöyledir:

Ey kuzeyden esen rüzgâr! Ne hoş kokular getiriyorsun. Haydi arzuların kıblesi olan semte doğru es!

Ilık nefesine samîmiyet kokularını karıştır. Ve hep ihlâs yolundan giderek hedefe ulaş.

Ricâ ve duâ denklerini Horasan’da bağladıktan sonra, Rum diyârına doğru yürü.

Yolda bu yolun usûl ve erkânını öğren. Büyüklerin yetiştiği dergâhın nerede olduğunu sor.

Oraya varınca yüzünü hizmetçilerin ayak tozlarına sür. İzin isteyip, yeri öperek huzûra gir.

O cihâd eri, gâzî pâdişâhın önünde hikmetler saçarak söze gir ve;

"Ey mertebesi yüksek pâdişâh! Sana dünyâ mülkü, atalarından kalma bir mîrâstır." de.

Dünyâda pek az kimse, böyle büyüklük ve ihtişam tahtında senin gibi feyz verme olgunluğuna sahib olabilmiştir.

Sünnet-i seniyyenin her tarafa yayılması senin gayretinle oldu.

Küfür yuvaları, kiliseler, yine senin himmetinle câmiye çevrildi.

Harplerdeki isâbetli tedbirlerinle, küfür ve sapıklık kal'alarini kökünden yıktın.

Dâimâ şefkat ve merhamet tarafına yönelmiş, kötü huylardan temizlenmiş bir pâdişâhsın.

Seni kıskananların aksine, her türlü hikmet, şeref, yiğitlik ve cömertlik sıfatları sende toplanmış...

Cömertlikte deryâ gibisin, sanki altin mâdenisin. Hattâ deryâdan da, altın ocağından da cömertsin.

Şu gök kubbenin zirvesi var oldukça ve dünyâ yerinde durdukça,

Allahü teâlâ, gönlüne uygun ihsânlarda bulunsun, dünyânın şerefi ayaklarının altına serilsin, dilerim."

Ey etrâfa amber kokuları saçan seher rüzgârı! Mâdemki duâ ve senâ demetleri diziyorsun,

Bu garip şiirlerden birkaçı o selîm akilli edîb pâdişâha lâyık ola.



Sana emânet ettiğimiz bu garip armağanları sultânin meclisine götür.

Bu kıymetsiz hediyemi onun yüce ve şerefli huzuruna sunarken, de ki:

"Karınca, muhabbet ve sadâkat yönünden, Süleymân aleyhisselâmin katına yarim çekirge ayağı gönderdi.

Nitekim, "Armağanlar, gönderenin değeriyle ölçülür" diyerek sözü bitirmeye bak.

Fazla isrâr etme, lütfen selâm ve hürmetimi söyleyerek kelâma son ver".


***

Ayrıca Sultan İkinci Bâyezîd hakkında da kasîdeleri vardır. Molla Câmî ile Osmanlı sultanları arasındaki bu alâka, Osmanlı sultanlarının ilim, tasavvuf, şiir ve edebiyâta çok önem vermelerindendir.

Osmanlı sultanları, Mevlânâ Abdurrahman Câmî hazretlerini çok sevdiler. Onun duâsına kavuşmak için can attılar. Bu sebeple Fâtih Sultan Mehmed Hân, onu Anadolu'ya dâvet etti. Konya'ya geldiğinde, Fâtih Sultan Mehmed Hânin vefât haberini alınca geri döndü.

Osmanlılar, Molla Câmî'yi ne kadar çok sevdilerse, İran’daki Safevî sahları da o kadar çok düşmanlık ettiler. Eshâb-i kirâm düşmanları Horasan'a hücûm ettikleri sırada, Molla Câmî'nin oğlu, babasının kabrini açarak, mübârek cenâzesini başka bir yere defnetti. Eshâb-ı kirâm düşmanları Horasan'i istilâ edip, Molla Câmî'nin kabr-i serîfini açtıkları zaman, mübârek cenâzesini bulamadılar. Ona olan düşmanlıklarından, kabirde bulunan tahta parçalarını yaktılar. Şâh Ismâil de, kendi devrinde Herat'i zaptettigi zaman şu emri verdi: "Mevlânâ Abdurrahmân Câmî'nin nerede bir kitabi görülürse, kitabin üzerindeki Câmî ismindeki "Cim" harfinin noktasini kaziyip, harfin üzerine nokta koyun. Bu sûretle Câmî ismi, Hâmî (olgunlaşmayan kimse) olsun." Bu hâdiselere Horasanli âlimler çok üzüldüler. Mevlânâ Abdurrahmân Câmî'nin yeğeni; "Yazıklar olsun, ülkeler fetheden Şâh'ın insafına! O Câmî ki, bir ömür boyu cihân, onun kapısında köle olmuştur. Ne yazık ki, birkaç traşsız haydudun hatırı için, isminin altındaki noktayı yontturdu da, hâmî yazdırayım derken hamlık etti" demekten kendini alamadı.

Molla Câmî'nin meclisine, bir gün edebi kıt olan biri geldi. Büyüklerin huzûrunda izin verilmeden konuşulmayacağını bilmiyordu. Zühdden takvâdan dem vurmağa, bilgiçlik taslamağa başladı. Bir müddet sonra sofra kuruldu ve yemek yenmeye başlandı. Sofrada tuz yoktu. O kimse, hizmetçiye; "Ben yemeğe tuz ile başlarım. Tuz getir." dedi. Onun bu hâline Molla Câmî üzüldü ve; "Ekmekte tuz vardır. Ona niyet eyle." buyurdu. Bu sırada ekmeği tek elle koparan birine de; "Ekmeği bir el ile koparmak mekruhtur." deyince, Molla Câmî de; "Yemek esnâsında başkalarının el ve ağızlarına bakmak, ekmeği tek el ile koparmaktan daha çok mekruhtur." buyurdu. O kimseye bu söz de kâfi gelmedi. Bir ara yine; "Yemek yerken konuşmak sünnettir." dedi. Molla Câmî de; "Çok konuşmak mekruhtur." buyurdu. O edebi kıt kimse, artık yemek sonuna kadar hiç konuşmadı.

Bir kimse Molla Câmî'ye gelerek; "Bana öyle bir şey öğretin ki, kalan ömrümde onu yaparak cenâb-ı Hakk'in rızâsını kazanayım." dedi. Molla Câmî; "Hocam Sâdüddîn-i Kasgârî'ye de ayni suâli sormuşlardı. Cevap olarak, mübârek elini sol göğsü üzerine götürüp, kalbini işâret etti. Bununla meşgûl olun, kalbinizden kötü huyları çıkarıp, yerine iyi ve beğenilen huyları yerleştirin demek istedi." buyurdu.

Molla Câmî'yi çok sevenlerden biri anlattı: "Mevlânâ Abdurrahmân Câmî ile hacca berâber gitmiştik. Bagdât'a geldiğimizde hastalandım. Her geçen gün hastalığımın arttığını hissediyor, öleceğimi sanıyordum. Mevlânâ hazretleri de ziyâretime hiç gelmemişti. Bunun için de ayrıca üzülüyordum. Aradan günler geçtiği hâlde, yataktan kalkamıyordum. Bir gün arkadaşımızın biri koşarak yanıma gelip; "Mevlânâ Câmî seni ziyâret için geliyor." diyerek müjdeledi. Bu sevinçli haber, bende yatağımdan doğrulacak kadar bir kuvvet meydana getirdi. Yatağın içine oturup beklemeğe başladım. Derken odama girdi. Onun girmesiyle, loş odam birden aydınlanıverdi. Yatağımın kenarına oturdu. Hâlimi, hatırımı sordu. Buna cevap olarak; "Âsıkların ümit içinde yüz yıl bile bekleyeceğini." bir şiirle anlattım. Başını önüne eğip, gözlerini yumdu ve bir müddet murâkabeye vardı. O ânda benden bir ter boşanmaya başladı. Başını kaldırıp bana; "Terlemeğe başladınız, yatağa giriniz. İnsâAllah tez zamanda iyi olacaksınız." buyurdu. Odamdan ayrılıp gittikten sonra, yatağa girdim. Yatakta beni şiddetli bir ter bastı. Terimi kurulamak için doğrulduğumda, hiçbir şeyimin kalmadığını gördüm. Mevlânâ Câmî hazretlerinin teveccühleri bereketi ile hastalıktan kurtuldum."

Geylanli büyük velîlerden biri hastalandı. Her geçen gün hastalığının şiddeti artıyordu. Görenler; "Bu hastalıktan kurtulmak imkânsızdır. Mutlaka ölür." diyorlardı. Herkes ümîdini kesmişti. Hastalığının iyice ağırlaştığı bir gün, talebeleri, oğulları ve yakınları başında toplandılar. Artık vefâtını bekliyorlardı. Bir ara hasta gözlerini açtı. Yatağında doğrulmaya başladı. Etrâfındakiler hayretle hastaya bakıyorlardı. Çünkü, günlerce değil doğrulmak, bir taraftan bir tarafa dönemiyordu. Şimdi ise bir ânda yatağından doğruldu. Ayağa kalktı. Tamâmiyle iyileşmiş gibi hareket ediyordu. Oradakilere iyi olduğunu, hiçbir ağrı ve sizinin kalmadığını söyleyince, ahbablari dağılıp evlerine gittiler. Herkes gidince, yakınlarından birine; "O kadar hasta idim ki, sanki rûhum bedenden ayrılmak üzereydi. O ızdıraplı ânımda, gözüme Mevlânâ Câmî hazretleri göründü. Yanıma oturup bana teveccüh etti ve iltifatlarda bulundu, iyi olacağımı bildirerek kayboldu. Ben de, o gittikten sonra hemen ayağa kalktım. Hiçbir rahatsızlığımın kalmadığını gördüm." dedi.

Talebelerinden Muhammed Rucî anlattı: "İlkbahar mevsimiydi. Yağmurlardan sular çoğalmıştı. Bir gün hocamız Mevlânâ Câmî ile Malan Irmağının kenarında oturuyor ve sohbetiyle şerefleniyorduk. Bir ara ırmağın üst tarafından, akıp gelmekte olan bir kirpi gördük. Kirpinin karni üst tarafta oldugu hâlde, suların akıntısıyla sürüklenerek geliyordu. Belli ki ölüydü. Tam bizim önümüzden geçerken, hocamiz Mevlânâ Câmî hazretleri elini uzatarak, ölü kirpiyi suyun içinden alıp inceledi. Hiçbir hayat belirtisi yoktu. Kirpinin dikenli sırtını okşadı. Bir müddet sonra kirpi kımıldamaya başladı ve ayağa kalktı.Canlanan kirpi, normal hâlde insanlardan kaçması lâzım iken, Mevlânâ Câmî'ye doğru gelip, ön ayaklarını ve başını havaya kaldırarak, hürmet gösterir gibi beklemeğe başladı. Kalkacağımız zaman, Mevlânâ Câmî, kirpiyi o hâlinden normal hâle getirdi. Kalkıp şehre doğru yürümeğe başladık. Fakat kirpi peşimizden gelmeğe başladı. Ancak şehre yaklaşınca peşimizi bıraktı."

Mevlânâ Câmî'nin talebelerinden biri anlattı: "Bir gün hocamın mübârek cemâlini ve tatlı sohbetini arzulayarak huzûruna gitmek için yola koyuldum. Yolda giderken, karsıma fevkalâde güzel bir kadın çıktı. İkinci defâ görmemek için gözümü başka tarafa çevirdim. Fakat elimde olmayarak başımı çevirip bir daha bakmak istedim. O anda yanımdan geçmekte olan odun taşıyan hamalın bir odunu gözüme çarptı. Öyle acıdı ki, sanki gözüme ok saplanmıştı. Gözümden kan akmaya başladı. Yabancı kadına bakmanın cezâsını hemen görmüştüm. Kan durduktan sonra hocamın bulunduğu mescide gittim. Yanındaki kimselere nasîhat ediyordu. Bir kenara oturup dinlemeye başladım. Hocamın bir ara sohbetin mevzûsunu değiştirerek; "Birisi yolda gelirken, yanından geçmekte olan bir güzele bakmış. O anda bir el peydâ olup, o kimsenin gözüne bir tokat vurmuş. Bu tokatın dehşetinden göz yaşları dinmemiş ve gözünden kan akitmiş. Hafiften bir nidâ gelip; "Bir kere harama bakmaya bir dokunmak kâfidir. Eğer sen bakmaya devâm edersen, biz de dokunmamızı arttırırız." buyurmuş. Hocam bunu anlattiktan sonra, benden tarafa bakarak; "İnsan harama bakmaktan gözü korumalıdır ki, ona el uzatmasınlar." buyurdu.

Molla Câmî, 1492 (H.898) senesinde bir Cumâ günü, dostlarının okuduğu Kur'ân-i kerîmi dinledi ve ezan okunurken son nefesinde Kelime-i sehâdeti getirdikten sonra vefât etti. Sultan Hüseyin Baykara, vezîri Ali Şîr Nevâî, âlimler, seyyidler ve bütün Heratlilar, Molla Câmî'nin evine koştular. Hazırlıklar bitirildikten sonra, büyük bir cemâat cenâze namazını kıldı ve hocası Sâdüddîn-i Kasgârî'nin kabri yakınına defnedildi. Mübârek kabri ziyârete açıktır. Dünyânın dört bucağından gelen âşıkları, onu ziyâret ederek, mübârek rûhundan saçılan ferzlerden istifâde ederler. Türbesindeki kitâbede şu yazılar okunmaktadır: "Hüvelbâkî, bâkî olan ancak Allahü teâlâdir. Yeryüzünde olan her şey fânîdir. Yalnız kerem sâhibi olan Rabbimiz bâkîdir... İlim ve hikmet sırlarına ermis, bahçelerin hos sesli bülbülü, kutblarin en büyüğü, Müslümanların gözlerinin nûru olan efendimiz Abdurrahmân Câmî "kuddise sirruh", Allahü teâlânin dâvetine uyarak, selîm bir kalb ile, meâlen; "Ey (îmânda sebât gösteren, Allah'i anmakla) mutmainne olan nefs! Dön Rabbine, (Cennet'te sana hazırladığı nîmetlere), sen O'ndan (sana verdiklerinden ötürü) râzı, O da senden râzi olarak haydi gir (sâlih) kullarımın içine. Gir Cennet'ime..." buyurulun (Fecr sûresi: 27, 28, 29, 30. âyet-i kerîmeleri) emir gereğince, bu aldatıcı dünyâ tuzağından, zevk ve safâ ile dolu Cennet köşklerine uçtu."

Çevrimdışı Mücteba

  • Moderatör
  • popüler yazar
  • *****
  • İleti: 9220
  • "En büyük keramet, istikâmet üzere olmaktır..."
Ynt: Yâ ResûlAllah! Çi bâşed çün seg-i Ashab-ı Kehf?
« Yanıtla #3 : 24 Aralık 2015, 14:16:44 »
Biri, Molla Câmî Hazretlerinden, ömrünün geri kalanını ona bağlamak üzere Allah yolunda bir uğraşma istedi.

Buyurdular :
— Aynı şeyi Mevlânâ Sadeddin Hazretlerinden de istemişlerdi. O zaman Mevlânâ Hazretleri, mübarek ellerini göğüslerine götürerek kalblerini işaret etmişler ve «Bununla meşgul olun ki, iş bundan ibarettir!» buyurmuşlardı. Başka bir şey söylemeğe değmez.

ŞİİR
Eğer yârın yüzünü görmek istersen.
Kalbine yönel, onu ayna yap!


Çevrimdışı Mücteba

  • Moderatör
  • popüler yazar
  • *****
  • İleti: 9220
  • "En büyük keramet, istikâmet üzere olmaktır..."
Molla Câmî Şiirleri
« Yanıtla #4 : 24 Aralık 2015, 14:18:50 »
                   ملا جامى  شعرلرى

1- رحب الفضاء من  الاعداء ضيقة * ثم الخياط مع الاحباب ميدان
  جراحات السنان لها التيام   * ولا يلتام ما جرح اللسان 
2- عدل ووصف وتأنيث ومعرفةوعجمة* ثم جمع  ثم تركيب والنون
   زائدة من قبلهاالف ووزن فعل       
3- ماذى على من شم تربة احمدا  * ان لا يشم مدى الزمان غواليا
   صبت على مصائب لو انها      * صبت على الايام لياليا
4- هنيألارباب النعيم نعيمهم    * وللعاشق المسكين ما يتجرع
   اعد ذكر نعمان لنا ان ذكره  * هو المسك ماكررته يتضوع
5- سلام على خير الانام وسيد     * حبيب اله العالمين محمد
   بشير نذير هاشمى مكرم       * عطوف رؤف من يسمى باحمد
6- جزى ربه عنى عدىابن خاتم    * جزاء الكلاب العاويات وقد فعل
7- ليبك يزيد ضارع لخصومة      * ومحتبط مما تطيح الطوايح
8- ولوانما اسعى لادنى معيشة    *كفانى ولم اطلب قليل من المال
   ولكنما اسعى لمجد مؤثل      * وقد يدرك المجدالمؤثل امثالى
9- فخير نحن عندالناس منكم     * اذالداعى المثوب
10- فوالله مافارقتكم قاليا لكم  * ولكن ما يقضى فسوف يكون
11- ولو لاالشعر بالعلماء يزرى  * لكنت اليوم اشعر من لبيد
12- من صد عن نيرانها          * فاناابن قيس لابراح
13- من اجلك ياالتى تيمت قلبى  * وانت بخيلة بالوصل عنى               
    ياتيم تيم عدى لاابا لكم    * لآيلقينكم فى سوءة عمر 
14- اطرق كرا اطرق كرا         * ان النعامة فىالقرى
    بغاثكم فىارضنا            * مااستنسرى مااستنسرى
15- اتهجر سلمى بالفراق حبيبها * وماكاد نفسا بالفراق تطيب
16- وكل قرينت قرنت باخرى      * وان ضمت بها يتفرقان
    وكل اخ مفارقه اخوه        * لعمرابيك الاالفرقدان
17- فلماصرح الشر وامسى وهوعريان
    ولم يبق سوى العدوان دناهم كما دانوا
18- لا اب وابنامثل مروان وابنه * اذهو بالمجد ارتدى وتأََزرا
19- ايا منزلى سلمى سلام عليكما * هل الازمن اللاتى مضين رواجع
    وهل يرجع التسليم اويكشف العمى*ثلث الأثافى والديارالبلاقع            20- الواهب المأة الهجان وعبدها* عوذا يزجى خلفٌهااطفالها
21- قدر احلك ذالمجازوقدارى    * وابى مالك ذوالمجازبدار
22- فلما تبين اصواتنا بكين    * وفديتنا بالأبينا
23- انمايعرف ذالفضل من الناس ذووه
24- اكل امرأ تحسبين امرأ      * ونار توقد بالليل نارا
25- اقسم بالله ابو حفص عمر      * ما مسها من نقب ولادبر
    اغفرله اللهم ان كان فجر
26- انا ابن التارك البكرى بشر * عليه الطيرترقبه وقوعا
27- كفى بنا فضلا على من غيرنا  * حب النبى محمد ايانا
28- كم عمة لك ياجرير وحالة    * فدعاء قد حلبت على عشارى
29- اما ترى حيث سهيل طالعا    * نجما يضئ كالشهاب ساطعا
30- وقال رائدهم ارسوانزاولها  * فكل حتف امرئ يجرى بمقدار
31- اذامت كان الناس صنفان شامت*وآخرمثن بالذى كنت اصنع
32- اذا غيرالهجرالمحبين لم يكد* رسيس الهوى من حب مية يبرح
34- وكنت ارى زيدا كما قيل سيدا*اذا انه عبد القفا واللهازم
35- بالله ربك ان قتلت لمسلما    * وجب عليك عقوبة المتعمد
36- واعلم فعلم المرء ينفعه    * ان سوف يأتى كل ما قدرا
37- ونحر مشرق اللون           * كأن ثدياه حقان
38- بكيت على شباب قد توََََََلى ََ    * فياليت الشباب لنا يعود
    ولوكان الشباب يباع بيعا   * لاعطيت المبيع ما يريد
39- ليت شعرى هل للمحب شفاء    * من جوى حبهن إنََََ اللقاء
40- فى بئرى لاحورسرى وماشعر    * حتى اذالصبح حشر 
   


Çevrimdışı Mücteba

  • Moderatör
  • popüler yazar
  • *****
  • İleti: 9220
  • "En büyük keramet, istikâmet üzere olmaktır..."
Molla Câmî Suallleri
« Yanıtla #5 : 24 Aralık 2015, 14:22:25 »
MOLLA CAMİ SUALLERİ

Musannıf ve Şarih Hazretlerinin isimleri nedir? Kendileri hakkında kısaca malumat veriniz.
Metnin ve şerhin isimleri nedir?
Musannıf Hazretlerinin bu risalesinde hamdı terketmesinin sebebi nedir?
Lam-ı tarif kaç manada kullanılır? Bu manaları izah ediniz.
Lafız neye denir? Hz. Allah’a, meleklere ve cinlere ait olan kelimelere lafız denir mi?
Vazı neye denir?
Müpteda haber arasındaki mutabakat şartları nelerdir?
Mananın tarifi nedir? Mana ne kelimedir?
Müfred neye denir ve kaç şeyin mukabilidir?
  Mürekkeb kaç kısımdır? Bu kısımları birer misal ile izah ediniz.
  Delalet neye denir? Hastaların inlerken çıkardıkları seslerde delalet var mıdır?
  Kelam lügatte neye denir? Istılahta neye denir? (Istılah neye denir?)
  İsnad neye denir?
  Kelam nelerden hasıl olur? Sebepleri ile izah ediniz.
  İsmin tarifi, hassaları ve kısımları nelerdir?
  İsim ne kelimedir?
  Esma-i Ef’al fiil midir? İsim midir? Niçin?
  Tenvini terennüm neye denir?
  Mebni asıllar nelerdir?
  İğrabın nevilerini tafsilatı ile beraber sayınız
  Müfred munsarıf derken; (müfred ve munsarıf) tabirlerini açıklayınız.
  İğrabı takdiri kaç yerdedir? Misalle izah ediniz.
  Gayr-i munsarıfın tarifi nedir ve illetleri nelerdir?
  Musannıf Hazretlerinin (Vehazel-Kavlü Takrib) sözünden muradı ne olabilir?
  Gayr-i munsarıflar tenasüb ve zaruretten dolayı munsarıf hükmünde olabilirlerdi. Bu zaruretler nelerdir?
  Adil neye denir? Misalle kısımlarını izah ediniz.
  Vasıf neye denir? Şartları nelerdir?
  Esved, Erkam ve Edhem kelimeleri ile Ef’an, Ecdel ve Ahyel kelimelerini izah ediniz.
  Te’nis-i lafzı ve manevinin şartlarını izah ediniz.
  Hind kelimesi munsarıf mıdır? Gayr-i munsarıf mıdır? Niçin?
  Marifenin nevileri altı olduğu halde neden şartı sadece alemiyettir?
  Ucme neye denir? Şartları nelerdir?
  Sığa-i müntehel-cumu neye denir? Ceminin şartı neden sığa-i müntehel-cumu olmaktır?
  Hazacir kelimesinde ceminin şartları var mıdır? Yani gayr-i munsarıf mıdır?
  Seravil kelimesindeki görüşleri izah ediniz.
  Cevarin kelimesini izah ediniz.
  Terkib neye denir? Şartları nelerdir? Niçin terkib-i izafi ve isnadi olmamak şart koşulmuştur?
  Elif-Nun isimde ve sıfatta olduğunda şartları nelerdir? Rahman kelimesindeki ihtilafı izah ediniz.
  Adil ile vezn-i fiil birbirine zıt mıdır? Bunu bir misalle izah ediniz.
  İmam-ı Sibeveyh ile İmam-ı Ahfeş arasında alemiyyetin nekre kılınmasından kaynaklanan ihtilafı izah ediniz.
  İzafet ve lam-ı tarifle gayr-i munsarıflar ne olurlar? Bu husustaki görüşleri nelerdir?
  Merfuatın tarifini ve ne kelime olduğunu söyleyiniz.
  İğrabı mahallinin ne demek olduğunu izah ediniz.
  Failin tarifi nedir? Failde asıl olan nedir?
 “Darabe ğulamehü zeydün” ve “Darabe ğulamühü zeyden” misallerini izah ediniz.
 “Ceza rabbühü anni adiyyebne ilh.” şiirinin nüktesi nedir? Anlatınız.
   Failin mef’ul üzerine takdimi vacip olan yerleri sebepleri ile beraber izah ediniz.
   Mef’ulün fail üzerine takdimi vacip olan yerleri sebepleri ile beraber izah ediniz.
  “Liyübke Yezidü ilh.” şiiri neye misal olarak zikredilmiştir?
  “Vein ehadün ilh.” Ayet-i kerimesinde zat-ı hazfe ve tayini mahzüfe karine nedir?
   İki fiil kendilerinden sonra gelen ism-i zahirde tenazu ettiklerinde ne olur?
   Alimtü babının ikinci, ağlemtü babının üçüncü mef’ulü, mef’ul-ü leh ve meah niçin naib-i fail olamaz?
   Normalde müpteda marifelerden olur, bazı kere de hususilik vecihlerinden birisiyle hususileşmiş nekre de olabilir. Bu hususilik vecihleri nelerdir?
 Müptedanın haber üzerine takdimi vacip olan yerler nerelerdir? Neler için sadr-ı kelam vardır?
 Müptedanın haberine bazen “fa” dahil olur. Bu “fa” nerelerde ve niçin dahil olur? “Leyte ve Lealle” neden        habere “fa”nın dühulüne manidirler?
 Haberin hazfinin vacip olduğu yerler nerelerdir?
 İmam-ı Şafi hazretlerinin “Velevleşşiğru bil-ulemai..” diye devam eden şiiri neye misal olarak zikredilmiştir?
 “Leyse”ye müşabih olan “Ma ve La” Leyse’ye nerede benzerler?
 Mamul-ü mensubun tarifi nedir? Nasb ile fetha arasındaki farkı izah ediniz.
 Mef’ul-ü mutlağın amilinin vücuben ve semaan hazfolunduğu yerler nerelerdir?
 Mef’ul-ü mutlağın amilinin vücuben ve kıyasen hazfolunduğu yerler nerelerdir?
 “Zeydün seyran seyran” misalini izah ediniz.
 Sağdeyke misalinde ne olmuştur? İzah ediniz.
 Mef’ul-ü bih’in amilinin vücuben hazfolunduğu yerler nerelerdir?
 Münadanın ve tabilerinin  iğrabı nerelerde nasıldır? İzah ediniz.
 Münadada terhim yapmanın şartları nelerdir? Terhim nasıl yapılır? Sebepleri ile beraber izah ediniz.
 “Edrik kera...” şiirinin nüktesini izah ediniz.
 “Ezeydün zühibe bihi” misalinde izmar ala şeritati-ttefsir kaidesini tatbik etmek mümkün müdür?
 “Ezzaniyetü ve-zzani” ayet-i kerimesinin neye misal olduğunu anlatınız.
 Mef’ul-ü fiih’ten fi, mef’ul-ü leh’ten lam nerelerde hazfolunur?
 Hal;lafzan veya manen olan failin ve mef’ul-ü bih’in hey’etini beyan eder. Fail ve mef’ul-ü bih’in lafzan ve manen olması nasıl olur?
 “Merartü bihi vahdehü” misalinde hal marife olmuştur? Niçin?
 Bir kelimenin hal yapılabilmesi için dikkat edilmesi gereken husus nedir?
 Temyizin tarifi nedir? Nerelerdeki ibhamiyeti kaldırır? İsm-i mübhemüttam kaç şeyle tam kapalı olur?
 Müstesnanın kısımlarını ve iğrabını tafsilatı ile beraber izah ediniz?
 İlla sıfatlıkta “gayr” kelimesi üzerine ne zaman  hamlolunur? Bir misalle izah ediniz.
“Ennasü mecziyyüne biağmalihim...”  ayet-i kerimesi neye misal olarak zikredilmiştir?
Cinsi nefi için olan la’nın isminin iğrabını izah ediniz.
“ La havle vela kuvvete” misali ile “La eba leh”  misallerini anlatınız.
Leyse’ye müşabih olan “ma ve la”nın amel etme şartları nelerdir?
Mecruratı tarif edip, muzafün ileyh alametlerini sayınız.
İzafet kaç kısımdır? Birer misalle izah ediniz.
İzafet-i maneviye kaç kısımdır? İrer misalle izah ediniz.
İzafet-i maneviyye va lafziyye ne ifade ederler?
İzafet-i lafziyyede hafiflik nerelerde yapılır?
Merartü biracülin hasenil vechi, caiz, bizeydin hasenil vechi caiz değildir. Sebebini izah ediniz.
Sıfat mevsufa, mevsuf ta sıfata muzaf olmaz. Niçin?
Tevabii sayınız.
Sıfatla na’t arasındaki farklar nelerdir?
Na’tın faideleri nelerdir?
Na’t kaç kısımdır? Bu kısımlardan her birindeki mutabakat şartlarını sayınız
Zamirler mevsuf ve sıfat olmazlar. Niçin?
Huruf-u atıfayı sayınız.
Zamir-i merfu-u muttasıl üzerine atıf yapılacağı zaman ne yapılır? Sebebiyle izah ediniz.
Zamir-i mecrur-u muttasıl üzerine birşey atfolunacağı zaman ne yapılır? Sebebiyle izah ediniz.
Matuf, matufun aleyh hükmünde olduğu halde (Ellezi yetıru...ilh.) misali niçin caizdir?
Te’kit ne için yapılır?
Te’kit kaç kısımdır? Te’kid-i manevinin lafızlarını sayınız.
Hissen veya hükmen ayrılabilen şeyler nefs ve ayn kelimeleri ile te’kit olunacağı zaman ne yapılır?
Bedeli kısımlarıyla beraber anlatınız.