Sadakat islami Forum

Hz. EBU BEKİR ES SIDDÎK (r.a)
                 (571-634)

                 Hz. Muhammed (s.a.s.)'in İslâm'ı tebliğe başlamasından sonra
                 ilk iman eden hür erkeklerin; raşit halifelerin, aşere-i
                 mübeşşerenin ilki. Câmiu'l Kur'an, es-Sıddîk, el-Atik
                 lakaplarıyla bilinen büyük sahabi.
                 Kur'ân-ı Kerim'de hicret sırasında Rasûlullah'la beraber
                 olmasından dolayı, "...mağarada bulunan iki kişiden biri..."
                 (et-Tevbe, 9/40) şeklinde ondan bahsedilmektedir. Asıl adı
                 Abdülkâbe olup, İslâm'dan sonra Rasûlullah (s.a.s.)'in ona
                 Abdullah adını verdiği kaydedilir. Azaptan azad edilmiş
                 mânâsına "atik"; dürüst, sadık, emin ve iffetli olduğundan
                 dolayı da "sıddik" lâkabıyla anılmıştır. "Deve yavrusunun
                 babası" manasına gelen Ebû Bekir adıyla meşhur olmuştur. Teym
                 oğulları kabilesinden olan Ebû Bekir'in nesebi Mürre b.
                 Kâ'b'da Rasûlullah'la birleşir. Anasının adı Ümmü'l-Hayr
                 Selma, babasının ki Ebû Kuhafe Osman'dır. Künyesi Abdullah b.
                 Osman b. Amir b. Amir... b. Murra ...et-Teymî'dir. Bedir
                 savaşına kadar müşrik kalan oğlu Abdurrahman dışında bütün
                 ailesi müslüman olmuştur. Babası Ebû Kuhafe, Ebû Bekir'in
                 halifeliğini ve ölümünü görmüştür. Hz. Ebû Bekir'in Rasûlullah
                 (s.a.s.)'den bir veya üç yaş küçük olduğu zikredilmiştir.
                 İslâm'dan önce de saygın, dürüst, kişilikli, putlara tapmayan
                 ve evinde put bulundurmayan "hanif" bir tacir olan Ebû Bekir,
                 ölümüne kadar Hz. Peygamber'den hiç ayrılmamıştır. Bütün
                 servetini, kazancını İslâm için harcamış, kendisi sade bir
                 şekilde yaşamıştır.
                 Hz. Ebû Bekir, Fil yılından iki sene birkaç ay sonra 571'de
                 Mekke'de dünyaya gelmiş, güzel hasletlerle tanınmış ve
                 iffetiyle şöhret bulmuştur. İçki içmek câhiliye döneminde çok
                 yaygın bir âdet olduğu halde o hiç içmemiştir. O dönemde
                 Mekke'nin ileri gelenlerinden olup Arapların nesep ve ahbâr
                 ilimlerinde meşhur olmuştur. Kumaş ve elbise ticaretiyle
                 meşgul olurdu; sermayesi kırk bin dirhemdi ki, bunun büyük bir
                 kısmını İslâm için harcamıştır. Rasûlullah'a iman eden Ebû
                 Bekir (r.a.) İslâm dâvetçiliğine başlamış, Osman b. Affân,
                 Zübeyr b. Avvâm, Abdurrahman b. Avf, Sa'd b. Ebî Vakkas ve
                 Talha b. Ubeydullah gibi İslâm'ın yücelmesinde büyük emekleri
                 olan ilk müslümanların bir çoğu İslâm'ı onun dâvetiyle kabul
                 etmişlerdir.
                 Hz. Ebû Bekir hayatı boyunca Rasûlullah'ın yanından
                 ayrılmamış, çocukluğundan itibaren aralarında büyük bir
                 dostluk kurulmuştur. Rasûlullah birçok hususlarda onun
                 görüşünü tercih ederdi. Umûmî ve husûsî olan önemli işlerde
                 ashâbıyla müşavere eden Peygamber (s.a.s.) bazı hususlarda
                 özellikle Ebû Bekir'e danışırdı. (İbn Haldun, Mukaddime, 206).
                 Araplar ona "Peygamber'in veziri" derlerdi.
                 Teymoğulları kabilesi Mekke'de önemli bir yere sahipti.
                 Ticaretle uğraşıyorlar, toplumsal temasları ve geniş
                 kültürlülükleri ile tanınıyorlardı. Hz. Ebû Bekir'in babası
                 Mekke eşrafındandı. Hz. Ebû Bekir, câhiliye döneminde de güzel
                 ahlâkı ile tânınan, sevilen bir kişi idi. Mekke'de "eşnak"
                 diye bilinen kan diyeti ve kefalet ödenmesi işlerinin
                 yürütülmesiyle görevliydi. Muhammed (s.a.s.) ile büyük bir
                 dostlukları vardı. Sık sık buluşur, Allah'ın birliği, Mekke
                 müşriklerinin durumu ve ticaret gibi konularda müşâvere
                 ederlerdi. İkisi de câhiliye kültürüne karşıydılar, şiir
                 yazmaz ve şiiri sevmezlerdi, daha ziyade tefekkür ederlerdi.
                 İslâm'ı Benimsemesi
                 Hz. Ebû Bekir, Hira dağından dönen Hz. Muhammed ile
                 karşılaştığında, Rasûlullah (s.a.s.) ona, "Allah'ın elçisi"
                 olduğunu söyleyip "Yaratan Rabbinin adıyla oku" (el-Alâk,
                 96/1) diye başlayan âyetleri bildirdiği zaman hemen ona:
                 "Allah'ın birliğine ve senin O'nun rasûlü olduğuna iman ettim"
                 demiştir. Hz. Hatice'den sonra Rasûlullah'a ilk iman eden
                 odur. Hz. Peygamber (s.a.s.) İslâm'ı tebliğinin ilk
                 zamanlarında kiminle konuştuysa en azından bir tereddüt
                 görmüş, ancak Ebû Bekir şeksiz ve tereddütsüz bir şekilde
                 kabul etmiştir. Hatta Hz. Peygamber (s.a.s.), "Bütün
                 insanların imanı bir kefeye, Ebû Bekir'in ki bir kefeye konsa,
                 onun imanı ağır basardı " diye lâtif bir benzetme de
                 yapmıştır. Mü'min Ebû Bekir, hayatının sonuna kadar tüm
                 varlığını İslâm'a adamış, bütün hayırlı işlerde en başta
                 gelmiştir.
                 Ebû Bekir Mekke döneminde güçlü kabilelere mensup kişileri
                 İslâm'a kazandırmaya çalıştı, öte yandan müşriklerin
                 işkencelerine maruz kalan güçsüzleri, köleleri korudu;
                 servetini eziyet edilen köleleri satın alıp azad etmekte
                 kullandı. Bilâl, Habbab, Lübeyne, Ebû Fukayhe, Amir, Zinnire,
                 Nahdiye, Ümmü Ubeys bunlardandır. Kendisi de Mescid-i Haram'da
                 müşriklerin saldırısına uğramıştı. Ebû Bekir, iman ettikten
                 sonra İslâm'ı tebliğe gizli gizli devam ediyordu. Annesi,
                 karısı Ümmü Ruman ve kızı Esma da iman etmiş, fakat oğulları
                 Abdullah, Abdurrahman ve babası Ebû Kuhafe henüz iman
                 etmemişlerdi. Osman b. Affan, Sa'd b. Ebî Vakkas, Abdurrahman
                 b. Avf, Zübeyr b. Avvâm, Talha b. Ubeydullah gibi ilk
                 müslümanları İslâm'a dâvet eden odur. Müşriklerin eziyetleri
                 çoğalıp müslümanlara yapılan baskılar arttıktan sonra Hz.
                 Peygamber Hz. Ebû Bekir'e de Habeşistan'a göç etmesini
                 söylemiş ve Ebû Bekir yola çıkmış; ancak Berkü'l-Gımâd'da
                 Mekke'nin ileri gelen kabilelerinden İbn Dugunne ile
                 karşılaştığında İbn Dugunne onu himayesine aldığını ve
                 Mekke'ye dönmesi gerektiğini belirterek, ikisi birlikte
                 Mekke'ye dönmüşlerdir. Ancak şartlı olarak Ebû Bekir'i
                 himayesine alan İbn Dugunne, Ebû Bekir'in açıktan açığa ibadet
                 etmesi ve inancını yaymaya devam etmesi sebebiyle şartları
                 yerine getirmediğini iddia ederek ona ibadetini gizli
                 yapmasını söylediğinde Ebû Bekir, onun himayesine ihtiyacı
                 olmadığını, zaten kendisine söz de vermediğini ifade etmişti:
                 "Senin himayeni sana iâde ediyorum. Bana Allah'ın himayesi
                 yeter." Böylece onüç yıl Mekke'de Rasûlullah'ın yanında kalan
                 Hz. Ebû Bekir, Hz. Aişe'nin rivâyetine göre, Rasûlullah hicret
                 emrini alıp Ebû Bekir'e gelerek ona beraberce hicret
                 edeceklerini söyleyince Ebû Bekir sevinçten ağlamaya
                 başlamıştı (İbn Hişâm, es-Sire, II, 485).
                 Hz. Peygamber'in bir gecede Mekke'den Kudüs'e oradan Sidretü'l
                 Münteha'ya gittiği İsra ve Mirâc * hâdisesini duyan müşrikler
                 bunu Hz. Ebû Bekir'e yetiştirdikleri zaman; "O dediyse
                 doğrudur." demiştir. Bu sözünden sonra Ebu Bekir'e; ihlâslı,
                 asla yalan söylemeyen, özü doğru, itikadında şüphe olmayan
                 anlamında, "Sıddık" lâkabı verildi. Kur'an tâbiriyle, "O, ne
                 iyi arkadaştı " (en-Nisâ, 4/69) denilebilir.
                 İşte o "Sıddîk" ile o "Emîn", o iki arkadaş beraberce Sevr
                 dağındaki mağaraya hareket ederek hicret etmişlerdir.
                 Hicreti
                 Sevr mağarasına ilk giren Hz. Ebû Bekir, (r.a.) mağarada keşif
                 yaptıktan sonra Rasûlullah içeri girmiştir. Ebû Bekir'in kızı
                 Esma yolda yemeleri için azıklarını hazırlamıştı. Onlar
                 Mekke'den ayrılınca müşrikler her tarafa adamlarını yollayarak
                 aramaya başladılar. Kureyş kabilesinin müşrikleri Ebû Cehil
                 başkanlığında Esma'nın evini aradılar, hakaret edip dayak
                 attılar.
                 Hz. Ebû Bekir (r.a.) hicret yolculuğuna çıkarken yanına bütün
                 parasını almıştı. Buna rağmen kızı Esma onun nerede olduğunu,
                 nereye gittiğini kâfirlere söylememiştir. İz süren Mekkeli
                 müşrikler Sevr mağarasına kadar geldiler. Rasûlullah bu sırada
                 Kur'ân'da anlatıldığı biçimde şöyle diyordu: "Üzülme, Allah
                 bizimledir" (et-Tevbe, 104/40). Nitekim Allah ona güven
                 vermiş, göremedikleri askerleriyle onu desteklemiştir; Allah
                 güçlüdür, hakimdir. Kâfirler tüm aramalara rağmen onları
                 bulamadılar. Mağarada üç gün kaldıktan sonra Medine'ye yönelen
                 Rasûlullah ile Ebû Bekir Kuba'ya vardılar.
                 Ebû Bekir mağarada kaldıkları günü şöyle anlatır: "Rasûlullah
                 (s.a.s.) ile beraber bir mağarada bulundum. Bir ara başımı
                 kaldırıp baktım. O anda Kureyş casuslarının ayaklarını gördüm.
                 Bunun üzerine, 'Ya Rasûlullah, bunlardan birkaçı gözünü aşağı
                 eğse de baksa muhakkak bizi görür' dedim. O, 'Sus ya Ebû
                 Bekir. İki yoldaş ki, Allah onların üçüncüsü ola, endişe
                 edilir mi?' buyurdu.
                 Kuba'da üç gün kalan Rasûlullah ile Hz. Ebû Bekir nihayet
                 Medine'ye vardılar. Medine'de Hz. Ebû Bekir humma hastalığına
                 tutuldu. Hastalık ilerleyip yatağa düştüğünde Rasûlullah,
                 "Allah'ım Mekke'yi bize sevgili kıldığın gibi Medine'yi de
                 bize sevgili kıl, hummayı bizden uzaklaştır' diye dua ettiği
                 zaman Hz. Ebû Bekir ve hasta olan diğer sahâbîler iyileştiler.
                 Bu aradâ Hz. Âişe ile Hz. Muhammed (s.â.s.)'in düğünleri
                 yapıldı. Mescidi Nebî inşâ edildi. Masrafların bir kısmını Hz.
                 Ebû Bekir karşıladı. Medine'de kardeşlik tesis edildiğinde Ebû
                 Bekir'in kardeşliği Harise b. Zeyd oldu.
                 Hz. Ebû Bekir Medine'de Mescidi Nebî'nin inşasına katıldı.
                 Rasûlullah İslâm'ı yaymak ve düşmanlar hakkında bilgi toplamak
                 için seriyye denilen keşif kollarını Medine dışına gönderiyor,
                 bunlara bazen Hz. Ebû Bekir de katılıyordu. Rasûlullah ile
                 birlikte bizzat çarpıştığı savaşlarda (Bedir'de, Uhud'da,
                 Hendek'te) Ebû Bekir de yer aldı. O, Müreysi, Kurayza, Hayber,
                 Mekke, Huneyn, Taif gazvelerinde de bulundu. Rasûlullah'ın
                 bizzat idare ettiği harplere gazve denir. Ebû Bekir, bu sözü
                 geçen büyük savaşlardan başka, otuzdan fazla gazveye
                 katılmıştır. Çarpışma olmaksızın Veddan, Buvat, Bedr-i Ûlâ,
                 Uşeyre gazveleriyle de düşmanlar itaat altına alınmıştır.
                 Bütün bu gazvelerde Hz. Ebû Bekir, Rasûlullah'ın en yakınında
                 yer almış olup onun "veziri" gibi idi. Bedir'de, oğlu
                 Abdurrahman müşrikler safında yer aldığında Ebû Bekir oğluyla
                 çarpışmıştır. Sadece o değil, Bedir'de birçok sahâbî, oğlu,
                 kardeşi, babası, dayısı ile çarpışmıştı. Bedir savaşı,
                 müslümanların İslâm'ı herşeyden üstün tuttuklarını, Allah için
                 en yakınları olan müşrikleri kan bağı veya kabile taassubu
                 içinde kalmadan, başka insanlardan ayırdetmeden öldürdüklerini
                 göstermektedir. Rasûlullah'ın bir amcası Hamza, İslâm ordusu
                 safındayken öteki amcası Abbas, düşman safındaydı. Yeğeni
                 Ubeyde kendi yanındayken, öteki yeğenleri Ebû Süfyan ve Nevfel
                 müşriklerle beraberdi. Hattâ kızı Zeyneb'in eşi Ebû'l-As da
                 Rasûlullah'a karşı müşriklerle birlikte savaşıyordu.
                 Hicretin 9. yılında Medine'de büyük bir kıtlık oldu. Bu arada
                 Bizans İmparatoru, Şam'da Hicaz bölgesini istilâ etmek üzere
                 büyük bir ordu hazırladı. Rasûlullah, bu orduya karşı İslâm
                 ordusunu hazırlarken, kıtlık sebebiyle zorluklarla karşılaştı.
                 Ebû Bekir malının hepsini bu ordunun hazırlanmasında kullandı.
                 Onuncu yılda "Vedâ Haccı"nda bulunan Allah'ın Rasûlü,
                 onbirinci yılda hastalandı.
                 Hilâfeti
                 Hicrî onbirinci yılda hastalanan Rasûlullah (s.a.s.) 13
                 Rebiyülevvel Pazartesi günü (8 Haziran 632) vefât etti. Onun
                 vefâtını duyan müslümanlar büyük bir üzüntüye kapıldılar ve
                 ilk anda ne yapmaları gerektiğine karar veremediler. Ama o da
                 bir ölümlüydü. Hz. Ömer, onun Hz. Musa gibi Rabbi ile
                 buluşmaya gittiğini, O'nun için "öldü" diyen olursa ellerini
                 keseceğini söylüyordu. Ebû Bekir, Rasûlullah'ın iyi olduğu bir
                 sırada ondan izin alarak kızının yanına gitmişti. Vefât
                 haberini duyar duymaz hemen geldi, Rasûlullah'ı alnından öptü
                 ve "Babam ve anam sana fedâ olsun ya Rasûlullah. Ölümünde de
                 yaşamındaki kadar güzelsin. Senin ölümünle peygamberlik son
                 bulmuştur. Şânın ve şerefin o kadar büyük ki, üzerinde
                 ağlamaktan münezzehsin. Yâ Muhammed, Rabbinin katında bizi
                 unutma; hatırında olalım ..." dedi. Sonra dışarı çıkıp Ömer'i
                 susturdu ve; "Ey insanlar, Allah birdir, O'ndan başka ilâh
                 yoktur, Muhammed O'nun kulu ve elçisidir. Allah apaçık
                 hakikattir. Muhammed'e kulluk eden varsa, bilsin ki o
                 ölmüştür. Allah'a kulluk edenlere gelince, şüphesiz Allah
                 diri, bâkî ve ebedîdir. Size Allah'ın şu buyruğunu
                 hatırlatırım: "Muhammed sadece bir elçidir. Ondan önce de
                 peygamberler gelip geçmiştir. Simdi o ölür veya öldürülürse
                 siz ökçelerinizin üzerinde geriye mi döneceksiniz? Kim ökçesi
                 üzerinde geriye dönerse Allah'a hiçbir ziyan veremez. Allah
                 şükredenleri mükâfatlandıracaktır" (Âl-u İmrân, 3/144).
                 Allah'ın kitabı ve Rasûlullah'ın sünnetine sarılan doğruyu
                 bulur, o ikisinin arasını ayıran sapıtır. Şeytan,
                 peygamberimizin ölümü ile sizi aldatmasın, dininizden
                 saptırmasın. Şeytanın size ulaşmasına fırsat vermeyiniz" (İbn
                 Hişâm, es-Sire, IV, 335; Taberî, Târih, III, 197,198).
                 Hz. Ebû Bekir bu konuşmasıyla orada bulunanları teskin
                 ettikten sonra Rasûlullah'ın teçhiziyle uğraşırken, Ensâr,
                 Benû Sâide sakifesinde toplanarak Hazrec'in reisi olan Sa'd b
                 Uhâde'yi Rasûlullah'tan sonra halife tayini için bir araya
                 gelmişlerdir. Ebû Bekir, Hz. Ömer, Ebû Ubeyde ve Muhacirlerden
                 bir grup hemen Benû Saîde'ye gittiler. Orada Ensâr ile
                 konuşulduktan ve hilâfet hakkında çeşitli müzakereler
                 yapıldıktan sonra Hz. Ebû Bekir, Ömer ile Ebû Ubeyde'nin
                 ortasında durdu ve her ikisinin ellerinden tutarak ikisinden
                 birine bey'at edilmesini istedi. O, kendisini halife olarak
                 öne sürmedi. Hz. Ebû Bekir'in konuşmasından sonra Hz. Ömer
                 atılarak hemen Ebû Bekir'e bey'at etti ve, "Ey Ebû Bekir,
                 müslümanlara sen Rasûlullah'ın emriyle namaz kıldırdın. Sen
                 onun halifesisin ve biz sana bey'at ediyoruz. Rasûlullah'a
                 hepimizden daha sevgili olan sana bey'at ediyoruz" dedi. Hz.
                 Ömer'in bu âni davranışı ile orada bulunanların hepsi Ebû
                 Bekir'e bey'at ettiler. Bu özel bey'attan sonra ertesi gün
                 Mescid-i Nebî'de Hz. Ebû Bekir bütün halka hutbe okudu ve
                 resmen ona bey'at edildi. Rasûlullah'ın defni salı günü
                 gerçekleşirken, onun nereye defnedileceği hakkında da bir
                 ihtilâf meydana geldiğinde Hz. Ebû Bekir yine firasetini
                 ortaya koydu ve "Her peygamber öldüğü yere defnedilir"
                 hadisini ashaba hatırlatarak bu ihtilâfı giderdi.
                 Rasûlullah'ın cenaze namazı imamsız olarak gruplar halinde
                 kılındı. Bütün bunlar olurken, Hz. Ali'nin Hz. Fatıma'nın
                 evinde Haşimoğulları ve yandaşları ile toplandığı ve bey'ata
                 ilk zamanlar katılmadığı nakledilir. Hz. Ali rivâyetlere göre,
                 el-Bey'atü'l-Kübrâ'ya bey'at edildiği haberini alır almaz,
                 elbisesini yarım yamalak giydiği halde evden fırlamış ve gidip
                 Hz. Ebû Bekir'e bey'at etmiştir (Taberî, Târih, III, 207).
                 Onun aylarca Hz. Ebû Bekir'e bey'at etmediği haberleri gerçeğe
                 uygun olmasa gerektir. Çünkü onun Ebû Bekir'in üstünlüğünü
                 bildiği, onun hakkında yaptığı konuşmalar ve tarihin akışı,
                 diğer rivâyetlere aykırıdır.
                 Râsulullah'ın en yakın ashâbı arasında -hattâ Ebû Bekir ile
                 Ömer arasında- zaman zaman ihtilâflar, görüş ayrılıkları
                 meydana gelmişse de ilk iki halife zamanında da görüldüğü gibi
                 dâima birliktelik devam ettirilmiştir. Anlaşmazlık gibi
                 görünen hâdiselerin birçoğunda huy ve karakter farklılığı rol
                 oynuyordu. Meselâ Ebû Bekir yumuşak ve sâkin davranırken, Ömer
                 sertlik yanlısıydı. Ama her zaman birlikte hareket ettiler.
                 Ebû Bekir'in yönetiminde, Hz. Ali ve Zübeyr b. Avvam Ridde
                 savaşlarında kararların içinde, namazlarda Ebû Bekir'in
                 arkasında yer almışlardır (İbn Kesir, el-Bidâye ve'n Nihâye,
                 V, 249). Hz. Ali, Rasûlullah'ın bir vasiyeti olsaydı ölünceye
                 kadar onu yerine getireceğini söylemiş (Taberî, a.g.e., IV,
                 236) ancak, İbn Abbas'ın Rasûlullah hastalandığı zaman ona
                 gidip hilâfet işini sormak istemesini geri çevirmiştir. Yani
                 Hz. Ebû Bekir'in halifeliğine karşı kimseden bir çıkış
                 olmamıştır. Zaten tabii, fıtrî, akli ve maslahata uygun olan
                 da onun halifeliğidir. Hz. Peygamber ölmeden önce yazılı bir
                 ahidname bırakmamış, ancak Hz. Ebû Bekir'in faziletine dair
                 Mescid'de konuşmuş, hasta yatağındayken onu ısrarla çağırtmış
                 ve yerine İmam tâyin etmiştir.
                 Hz. Ebû Bekir, kendisine Rasûlullah'ın mirasından pay almak
                 için gelen Hz. Fâtıma'ya, "Rasûlullah'ın yaptığı hiçbir şeyi
                 yapmaktan geri durmam" diyerek, Fâtıma'nın peygamberin kızı
                 olmasını dinin üstün tutulmasından daha önemsiz görmüş ve
                 Rasûlullah'ın yanındayken ondan ne duymuş, ne görmüşse onu
                 tatbik etmiştir (Taberî, III, 220). Sonraları Hz. Ali'nin
                 hilâfeti zamanında Fâtıma'ya -ki, Ebû Bekir'e gidip miras
                 isterken onu savunmuştu- mirastan hiçbir şey vermemesi de
                 ashâbın Rasûlullah'ın sünnetine nasıl itaat ettiklerinin
                 delilidir (İbn Teymiye, Minhâc'üs-Sünne, III, 230). Hz. Ebû
                 Bekir "Rasûlullah'ın Halifesi" seçildikten sonra Mescid'de
                 yaptığı konuşmada, "Sizin en hayırlınız değilim, ama başınıza
                 geçtim; görevimi hakkıyle yaparsam bana yardım ediniz,
                 yanılırsam doğru yolu gösteriniz; ben Allah ve Rasûlü'ne itaat
                 ettiğim müddetçe siz de bana itaat ediniz, ben isyan edersem
                 itaatiniz gerekmez..." demiştir (İbn Hişâm, es-Sire, IV,
                 340-341; Taberî, Târih, III, 203).
                 Mürtedlerle Mücadele, Irak ve Suriye Fütühatı
                 Hz. Ebû Bekir Rasûlullah'ın halifesi olduktan sonra, onun
                 vefâtıyla Arabistan'da Mekke ve Medine dışındaki bölgelerde
                 görülen dinden dönme hareketlerine, yalancı peygamberlere,
                 "namaz kılarız, ama zekât vermeyiz" diyenlere karşı savaş
                 açtı. Esvedu'l-Ansı, Müseylemetü'l-Kezzâb, Secah, Tuleyha gibi
                 yalancı peygamberlerle yapılan savaşlarla bu zararlı unsurlar
                 yok edilmiş, isyan bastırılmış, zekât yeniden toplanmaya ve
                 Beytü'l-Mal'e konulup dağıtılmaya başlanmıştır. Rasûlullah'ın
                 hazırladığı, ancak vefâtı sebebiyle bekleyen Üsâme ordusunu
                 Ürdün'e yollayan Ebû Bekir, Bahreyn, Umman, Yemen, Mühre
                 isyanlarını bastırmıştır. İçte isyancılarla mücâdele
                 edilirken, dışta da iki büyük imparatorluğun, İran ve
                 Bizans'ın ordularıyla karşılaşılmıştır. Hîre, Ecnâdin ve
                 Enbâr, savaşlarla İslâm diyarına katılmış, Irak fethedilmiş,
                 Suriye'nin de önemli kentleri ele geçirilmiştir. Yermük savaşı
                 devam ederken Hz. Ebû Bekir vefât etmiştir. Onun ordusuna
                 verdiği öğütlerde şu ibareler vardır: "Kadın, çocuk ve
                 yaşlılara dokunmayın, yemiş veren ağaçları kesmeyin, ma'mur
                 bir yeri tahrip etmeyin, haddi aşmayın, korkmayın." Gerçekten
                 İslâm ordusu fethettiği yerlerde kimseye zulmetmemiş,
                 adaletiyle düşmanların takdirini kazanmış, müslüman olmayıp da
                 cizye vererek İslâm'ın himayesine giren milletler huzur ve
                 emniyet içinde yaşamışlardır.
                 Kur'ân-ı Kerîm'in Toplanması, "Mushaf''ın Meydana gelmesi
                 Hz. Ebû Bekir, Ridde harplerinde, vahiy kâtiplerinin ve
                 kurrâ'nın birçoğunun şehid olması üzerine, Hz. Ömer'in
                 Kur'ân'ın toplanması fikrine önce sıcak bakmamışsa da sonra
                 ona hak vererek, Kur'ân âyetlerinin toplanmasını sağlamıştır.
                 Rasûlullah zamanında peyderpey inen vahiy, kâtiplerce ceylan
                 derilerine, beyaz taşlara, enli hurma dallarına yazıldığı
                 gibi, ashâbın çoğu da Kur'ân hâfızı idi. Ancak, yazılı olan
                 âyetler dağınıktı, kurrâ da azalınca Kur'ân'ın muhafazası
                 hususunda endişe edildi. Ebû Bekir, Zeyd b. Sâbit'in
                 başkanlığında bir heyet teşkil ederek, herkesin elindeki
                 âyetleri getirmesini emretti. Ayrıca şâhitlerle âyetler
                 doğrulanıyor, kurrâ' ile te'kid ediliyordu. Böylece bütün
                 âyetler toplandı ve "Mushaf" meydana getirildi. Bu Mushaf Ebû
                 Bekir'den Ömer'e, ondan da kızı Hafsa'ya geçti ve Hz. Osman
                 zamanında çoğaltılarak Dârü'l-İslam'ın bütün vilâyetlerine
                 dağıtıldı.
                 Vefâtı
                 Hilâfeti iki sene üç ay gibi çok kısa bir müddet sürmesine
                 rağmen Hz. Ebû Bekir zamanında İslâm devleti büyük bir gelişme
                 göstermiştir. Hz. Ebû Bekir Hicrî 13. yılda Cemâziyelâhir
                 ayının başında hicretten sonra Medine'de yakalandığı
                 hastalığının ortaya çıkması üzerine yatağa düşünce yerine
                 Ömer'in namaz kıldırmasını istedi. Ashâbla istişâre ederek Hz.
                 Ömer'i halifeliğe uygun gördüğünü söyledi. Hz. Ömer'in sert ve
                 kaba oluşu gibi bazı itirazlara cevap verdi ve hilâfet
                 ahitnamesini Hz. Osman'a yazdırdı. Ebû Bekir (r.a.) de, çok
                 sevdiği Rasûlullah gibi altmışüç yaşında vefât etti. Vasiyeti
                 gereği Rasûlullah'ın yanına -omuz hizasında olarak-
                 defnedildi. Böylece bu iki büyük insanın, iki büyük dostun,
                 kabirlerinde de birliktelikleri devam etti.
                 Kişiliği ve Yönetimi
                 Tâcir olarak geniş bir kültüre sahip olan Hz. Ebû Bekir,
                 dürüstlüğü ve takvâsı ile ashâb içinde ilk sırada yeralır.
                 Karakteri; yumuşak huyluluk, çok düşünüp çok az konuşmak,
                 tevâzu ile belirgindi. Hz. Âişe'nin rivâyetine göre, "gözü
                 yaşlı, gönlü hüzünlü, sesi zayıf" biri idi. Câhiliye döneminde
                 müşrikler ona güvenir, diyet ve borç-alacak işlerinde onu
                 hakem tanırlardı. Rasûlullah'ın en sadık dostu olan Ebû
                 Bekir'in Mirâc olayında sergilediği sonsuz bağlılık örneği ona
                 "es-Sıddık" lâkabını kazandırmıştır. O bu olayda "O ne
                 söylüyorsa doğrudur" demiştir. Cömertlikte ondan üstünü de
                 yoktur. Bütün malını mülkünü İslâm için harcamış, vefât
                 ederken vasiyetinde, halifeliği müddetince aldığı maaşların,
                 topraklarının satılarak iâde edilmesini istemiş ve geride bir
                 deve, bir köleden başka birşey bırakmamıştır. Dört eşinden
                 altı çocuğu olan Ebû Bekir, kızı Âişe'yi Rasûlullah ile
                 hicretten sonra evlendirmiştir (Tabakat-ı İbn Sa'd, VI, 130
                 vd.; İbnu'l-Esir, II, 115 vd).
                 Hicret sırasında mağarada iken ayağını bir yılan soktuğunda ve
                 ayağı acıdığında o sırada dizine yatıp uyumuş olan Peygamber'i
                 uyandırmamak için sesini çıkarmaması, ağlarken Hz. Peygamber
                 uyanıp ne olduğunu sorduğunda, "Anam-babam sana fedâ olsun ya
                 Rasûlullah" demesi olayı Ebû Bekir'in Rasûlullah'a olan
                 bağlılığının örneklerinden sadece biridir. Hz. Ebû Bekir'in
                 beyaz yüzlü, zayıf, doğan burunlu, sakallarını kına ve çivit
                 otuyla boyayan sakin bir adam olduğu rivâyet edilir (İbnü'l
                 Esir, el-Kâmil fi't-Târih, II, 419-420). Rasûlullah'tan sonra
                 bu ümmetin en hayırlısı Ebû Bekir'dir. O, Hz. Peygamber'in
                 veziri, fetvâlarda en yakını idi. Rasûlullah'ın, "İnsanlardan
                 dost edinseydim, Ebû Bekir'i edinirdim" (Buhâri, Salât, 80:
                 Müslim, Mesâcid, 38: İbn Mâce, Mukaddime, II) ve "Herkeste
                 iyiliklerimin karşılığı vardır, Ebû Bekir hariç" demesi ve son
                 hutbesinde, "Allah, kullarından birini dünya ile kendi katında
                 olan şeyleri tercih hususunda serbest bıraktı; kul, Allah
                 katında olanı tercih etti'' diye Ebû Bekir'i övmesi ve mescide
                 açılan tüm kapıları kapattırıp yalnız Hz. Ebû Bekir'in
                 kapısını açık bırakması ona verdiği değeri göstermektedir.
                 Hz. Ebû Bekir'in nasslara aykırı hiçbir görüşü bize
                 ulaşmamıştır, çünkü böyle bir reyi yoktur. Ebû Bekir nâsih
                 sünneti çok iyi biliyor, Rasûlullah'ı herkesten çok tanıyordu.
                 Bu yüzden hilâfetinde kendisine karşı içte muhâlif bir hareket
                 olmamış ve fitneler görülmemiştir (Buhâri,
                 Fedâilü'l-Ashâbı'n-Nebî, 3 ). İhtilâf veya ihtilâflarda
                 çözümsüzlük, bid'atler onun devrinde yaşanmamıştır. "Üzülme,
                 Allah bizimle beraberdir" buyuran Rasûlullah'ın haberi sanki
                 lâfızda ve mânâda Hz. Ebû Bekir'de zâhir olmuştur (İbn
                 Teymiye, Külliyat Tercümesi, İstanbul 1988, IV, 329).
                 Kaynaklarda onun, "Ben ancak Rasûlullah'a tâbiyim, birtakım
                 esaslar koyucu değilim" diye kararlarında çok titiz davrandığı
                 zikredilir (Taberî, IV, 1845; İbn Sa'd, III, 183). Bir
                 meseleyi hallederken önce Kur'ân'a bakar, bulamazsa Sünnet'te
                 araştırır, orda da bulamazsa ashâbla istişâre eder ve ictihad
                 ederdi. Ganimetin bölüşümü meselesinde Muhâcir-Ensâr
                 eşitliği'nin ihtilâfa yol açmasında Ömer'in Muhâcirlere daha
                 çok pay verilmesini savunmasına rağmen ganimeti eşit olarak
                 bölüştürmüştür. O sebeple hilâfetinde huzursuzluk çıkmadı.
                 Rasûlullah ve kendisi, bir mecliste bir anda verilen üç talâkı
                 bir talâk saymışlar, bu daha sonra-birçok "maslahat gereği"
                 diye yapılan değişiklik gibi- üç talâk sayılmıştır. Yani Ebû
                 Bekir, Rasûlullah'ın tüm uygulamalarını aynen tatbik etmek
                 istemiş; bazen -kalpleri İslâm'a ısındırmak istenenlere toprak
                 vermesi gibi- maslahat gereği veya zamanın değişmesiyle
                 hükümlerin değişmesini söyleyen ashâbına uymuştur. Müslümanlar
                 henüz otuzsekiz kişiyken Mekke'de Mescid-i Haram'da İslâm'ı
                 tebliğ eden ve müşriklerce dövülen Ebû Bekir'e hilâfetinde
                 "Halifet-u Rasûlillah" denilmiş, sonraki halifelere ise
                 "Emîrü'l-Mü'minîn" denilmiştir. Mâlî işlerini Ebû Ubeyde,
                 kadılık ve kazâ işlerini Hz. Ömer, kâtipliğini Zeyd b. Sâbit
                 ve Hz. Ali, başkumandanlığını Üsâme ve Halid b. Velid
                 yapmıştır. Medine Dârü'l-İslâm'ın başkenti olmuş, Mekke, Taif,
                 San'a, Hadramevt, Havlan, Zebid, Rima, Cened, Necran, Cureş,
                 Bahreyn vilâyetlere ayrılmıştır. Yönetimi merkezî olup,
                 ganimetlerin beşte biri Beytü'l-Mal'de toplanmıştır.
                 Hz. Ebû Bekir, Mukillîn* denilen çok az hadis rivâyet eden
                 ashâbdan sayılır. O, yanılıp da yanlış birşey söylerim
                 korkusuyla yalnızca yüz kırk iki hadis rivâyet etmiş veya
                 ondan bize bu kadar hadis rivâyeti nakledilmiştir. Hutbe ve
                 öğütlerinden bazıları şöyledir:
                 "Rasûlullah vahy ile korunuyordu. Benim ise beni yalnız
                 bırakmayan bir şeytanım vardır... Hayır işlerinde acele edin,
                 çünkü arkanızdan acele gelen eceliniz var... Allah için
                 söylenmeyen bir sözde hayır yoktur... Herhangi bir yericinin
                 yermesinden korktuğu için hakkı söylemekten çekinen kimsede
                 hayır yoktur... Amelin sırrı sabırdır... Hiç kimseye imandan
                 sonra sağlıktan daha üstün bir nimet verilmemiştir... Hesaba
                 çekilmeden kendinizi hesaba çekiniz (Ayr. bk. Ebû Nuaym,
                 Hılye, l )

CEBRÂÎL ALEYHİSSELÂMIN HOCASI

Birgün Server-i Enbiyâ “sallAllahü teâlâ aleyhi ve sellem” mescidde oturmuş idi. Cebrâîl aleyhisselâm geldi. Sultân-ı Enbiyâ, hazret-i Cebrâîl ile söyleşirdi. Eshâb-ı kirâm mescide gelip, Seyyid-i kâinâtı meşgûl görüp, bildiler ki, hazret-i Cebrâîl ile söyleşir. Sükût edip, oturdular. O sırada hazret-i Alî “radıyAllahü teâlâ anh” içeri girip, selâm verip, yerine oturdu. Hazret-i Osmân “radıyAllahü teâlâ anh” gelip, selâm verip, yerine oturdu. Sonra Ebû Bekr “radıyAllahü teâlâ anh” gelip selâm verdikde, hazret-i Cebrâîl aleyhisselâm ayak üzerine kalkdı. Sultân-ı Enbiyâ hazretleri de ayak üzerine kalkdı. Eshâb-ı kirâm, Server-i kâinâtı ayak üzere kalkdığını görüp, hepsi ayağa kalkıp, hayret etdiler. Zîrâ Fahr-i âlem, Eshâb-ı güzînden kimseye ayak üzerine kalkmamışdır. Sonra bu husûsu, hazret-i Resûl-i ekremden sordular. Buyurdular ki:

- Ebû Bekr-i Sıddîk mescide girip, selâm verdiği zemân, Cebrâîl aleyhisselâm Ebû Bekr-i Sıddîka ta'zîm için ayak üzerine kalkdı. Ben de ayak üzerine kalkdım. Sonra, yâ kardeşim Cebrâîl, Ebû Bekre ne için ta'zîm etdiniz, diye sordum. Dedi ki: Yâ ResûlAllah! Ebû Bekre ta'zîm bana vâcibdir. Zîrâ Ebû Bekr benim hocamdır. Ben sordum, neden dolayı hocandır. Cebrâîl aleyhisselâm dedi ki:

-Yâ Muhammed “sallAllahü aleyhi ve sellem”! Hak Sübhânehü ve teâlâ, Âdem aleyhisselâtü vesselâmı yaratdığı zemân, meleklere, hazret-i Âdeme secde ediniz, diye emretdi. Benim hâtırıma geldi ki, secde etmiyeyim. Ben ondan efdalim. Zîrâ ki, o balçıkdan yaratılmışdır, dedim. Bunun üzerine olmağa niyyet eyledim. O zemân ki, Ebû Bekrin rûhu arş altında nûrdan bir kubbe [köşk] içinde idi. Köşkün kapısı açıldı, Ebû Bekrin rûhu çıkdı. Bana dedi ki,

-yâ Cebrâîl secde eyle. Sakın muhâlefet etme. Bunu üç kerre tekrârladı. Arkama üç kerre eliyle vurdu. O sırada kalbimden kibr ve enâniyyet ve inâd gitdi. Âdeme secde eyledim. Benden kibr ve enâniyyet, iblîse intikâl edip, Âdeme secde etmedi. Ebedî tard edilip, mel'ûn oldu ve ben de ebedî se'âdete kavuşdum. Yâ Muhammed “sallAllahü aleyhi ve sellem”! Ebû Bekr bu şeklde bana hoca olmuşdur, dedi.